Του Steve Forbes
Μπορεί η νέα - και πρώτη γυναίκα - πρωθυπουργός της Ιαπωνίας να σώσει τη χώρα της από μια σοβαρή οικονομική κρίση, η οποία θα έπληττε επίσης τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο Ελεύθερο Κόσμο;
Η Σανάε Τακαΐτσι, που ανέλαβε πρόσφατα τα καθήκοντά της, είναι μεγάλη θαυμάστρια της Μάργκαρετ Θάτσερ. Στα 11 χρόνια που υπήρξε πρωθυπουργός της Βρετανίας, από το 1979 έως το 1990, η Σιδηρά Κυρία μετέτρεψε τη χώρα της –που αποκαλούνταν τότε "ο ασθενής της Ευρώπης"– από ένα κράτος με υψηλό πληθωρισμό, υπερφορολόγηση και οικονομική αδυναμία σε μια οικονομική ατμομηχανή.
Μείωσε δραστικά τους φόρους, περιόρισε τη διαλυτική ισχύ των βρετανικών συνδικάτων, τιθάσευσε τον πληθωρισμό και άσκησε μια ισχυρή εξωτερική πολιτική, η οποία συνέβαλε στη νίκη στον Ψυχρό Πόλεμο απέναντι στη Σοβιετική Ένωση.
Στο ίδιο πνεύμα, η Τακαΐτσι έχει ταχθεί υπέρ μιας σημαντικής αύξησης των αμυντικών δαπανών για να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη επιθετικότητα της Κίνας. Θέλει ισχυρότερο στρατό και στενότερους οικονομικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ. Δυστυχώς, όμως, οι οικονομικές της πολιτικές -που σε μεγάλο βαθμό αποτελούν συνέχιση όσων εφαρμόζονται εδώ και χρόνια- δεν πρόκειται να βγάλουν τη χώρα από το επικίνδυνο οικονομικό τέλμα.
Φαύλος κύκλος
Εδώ και δεκαετίες, η Ιαπωνία ακολουθεί πολιτικές μαζικών κρατικών δαπανών και ολοένα υψηλότερης φορολόγησης.
Το δημόσιο χρέος της, αναλογικά, είναι σχεδόν διπλάσιο από εκείνο των ΗΠΑ. Από το 1999 έως το 2024, η Τράπεζα της Ιαπωνίας εφάρμοσε μια καταστροφική πολιτική μηδενικών επιτοκίων. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, υπό έντονη κυβερνητική πίεση, γέμισαν τα χαρτοφυλάκιά τους με κρατικά ομόλογα, των οποίων η αγοραία αξία είναι αισθητά χαμηλότερη από τη λογιστική.
Η Ιαπωνία είναι υπερφορολογημένη. Οι συνδυασμένες εισφορές μισθοδοσίας ξεπερνούν το 32%, έναντι 15,3% στις ΗΠΑ. Ακόμη χειρότερα, δεν υπάρχει ανώτατο όριο εισοδήματος. Στις ΗΠΑ, το όριο εισοδήματος για τις εισφορές Κοινωνικής Ασφάλισης είναι 176.100 δολάρια. Ο εταιρικός φορολογικός συντελεστής στην Ιαπωνία φτάνει σχεδόν το 35%, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, ενώ ο ανώτατος συντελεστής φορολόγησης φυσικών προσώπων ανέρχεται στο 45%.
Επιπλέον, το γεν είναι αδύναμο. Παρ’ όλα αυτά, η Τακαΐτσι επιθυμεί ακόμη ένα από τα διαβόητα πακέτα δημοσιονομικής τόνωσης της Ιαπωνίας.
Φορολογικές μειώσεις τύπου Θάτσερ; Ξεχάστε το. Οι αλλαγές στη φορολογία είναι ασήμαντες, ενώ από το επόμενο έτος έρχεται και μια πρόσθετη εταιρική εισφορά.
Η ανάγκη στροφής
Η Τακαΐτσι πρέπει να υιοθετήσει μια δυναμική, θατσερικού τύπου προσέγγιση στην οικονομία.
Δυστυχώς, για ανεξήγητους λόγους, το ισχυρό Υπουργείο Οικονομικών της Ιαπωνίας μισεί τις φορολογικές μειώσεις.
Στην πραγματικότητα, προτιμά το ακριβώς αντίθετο. Από τη δεκαετία του 1990, έχει επιβάλει με τη δύναμη της γραφειοκρατίας αλλεπάλληλες και αντιδημοφιλείς αυξήσεις φόρων.
Η Ιαπωνία παραπαίει οικονομικά εδώ και πάνω από 30 χρόνια και η νέα πρωθυπουργός οφείλει να κατανοήσει το γιατί. Στη συνέχεια, πρέπει να χρησιμοποιήσει τις σημαντικές πολιτικές της δεξιότητες για να περάσει μεταρρυθμίσεις τύπου Θάτσερ, ξεκινώντας από ουσιαστικές μειώσεις φορολογικών συντελεστών.
Η πολυετής διολίσθηση της Ιαπωνίας στη στασιμότητα αποτελεί εντυπωσιακή αντίθεση με όσα πέτυχε μετά την καταστροφή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 έως τη δεκαετία του 1980.
Τότε, η χώρα μείωνε συστηματικά τους φόρους, κράτησε τις κρατικές δαπάνες υπό αυστηρό έλεγχο και διατηρούσε ένα υγιές νόμισμα. Το αποτέλεσμα ήταν εκρηκτικοί ρυθμοί ανάπτυξης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η Ιαπωνία παρουσιαζόταν από τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά μέσα ως ένας ασταμάτητος οικονομικός κολοσσός.
Στη συνέχεια, το Τόκιο εκτροχιάστηκε, εγκαταλείποντας τη δοκιμασμένη συνταγή επιτυχίας, γεγονός που οδήγησε στο χρηματοπιστωτικό και νομισματικό χάος που βιώνουμε σήμερα.
Αν αυτή η πορεία δεν αντιστραφεί, η παρακμή της Ιαπωνίας θα έχει παγκόσμιες συνέπειες. Μια νομισματική κρίση του γεν θα πλήξει και άλλα μεγάλα νομίσματα, τα οποία ήδη εμφανίζουν αστάθεια. Οι αγορές ομολόγων θα βυθιστούν σε αναταραχή. Οι κυβερνήσεις τότε θα δελεαστούν να αναθέσουν στις κεντρικές τράπεζες την αγορά μη εμπορεύσιμων ομολόγων – μια σίγουρη συνταγή για έναν νέο, μεγάλο γύρο πληθωρισμού.
Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις μιας τέτοιας κρίσης θα αποτελούσαν πολιτικό δώρο για τη Ρωσία, την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα και το Ιράν, καθώς και για άλλους κακόβουλους διεθνείς παίκτες.
Η επιτυχία της πρωθυπουργού Τακαΐτσι θα είναι επιτυχία του Ελεύθερου Κόσμου.
