Του David Hambling
Τρεις Ρώσοι στρατιώτες, ο ένας γεμάτος αίματα, βγαίνουν από ένα κτίριο και παραδίνονται σε ένα οπλισμένο ρομπότ εδάφους. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο, αλλά φαίνεται πως είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται ανάλογο περιστατικό σε βίντεο. Τα οπλισμένα ρομπότ εμφανίζονται όλο και πιο συχνά στο ουκρανικό μέτωπο και σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Ιδρύματος Jamestown, η Ουκρανία είναι η ηγέτιδα δύναμη παγκοσμίως στην κατασκευή και στη χρήση τους.
Τα ρομπότ είναι απαραίτητα τόσο για τον ανεφοδιασμό της πρώτης γραμμής όσο και για την απομάκρυνση θυμάτων από τα πεδία μάχης. Φέτος θα χρησιμοποιηθούν ως υποστηρικτική δύναμη στο Πυροβολικό παίροντας μέρος σε μάχες με βαριά πολυβόλα και άλλα όπλα.
Αυξάνονται τα ρομπότ
Τα τηλεχειριζόμενα ρομπότ εδάφους, γνωστά στη Δύση ως Uncrewed Ground Vehicles (UGV) και στην Ουκρανία ως Ground Robotic Complexes ("Nazemnyi Robotychnyi Kompleks" ή NRC), υπήρχαν από την αρχή του πολέμου, αλλά σε μικρούς αριθμούς. Στα πρώτα στάδια του πολέμου, τα περισσότερα ήταν εισαγόμενα μοντέλα, αλλά σήμερα η συντριπτική τους πλειονότητα κατασκευάζεται στην Ουκρανία: το 99%, σύμφωνα με την έκθεση του Ιδρύματος Jamestown.
Η παραγωγή έχει αυξηθεί ραγδαία. Από εκατοντάδες μονάδες το 2024, η Ουκρανία είχε ως στόχο να παράγει 15.000 UGV το 2025 και πάνω από 20.000 για φέτος. Υπάρχουν τουλάχιστον 200 διαφορετικά μοντέλα σε χρήση από 40 διαφορετικούς κατασκευαστές, όλοι στην Ουκρανία.
Η ραγδαία πρόοδος σε αυτόν τον τομέα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη στενή συνεργασία μεταξύ των κατασκευαστών ρομπότ και των στρατευμάτων πρώτης γραμμής. Οι μηχανικοί στοχεύουν στην κατασκευή ρομπότ που ανταποκρίνονται απολύτως στις απαιτήσεις της στρατιωτικής μονάδας με την οποία συνεργάζονται, ενώ η ανατροφοδότηση από τις μάχες αξιοποιείται ώστε να γίνουν οι κατάλληλες τροποποιήσεις και αναβαθμίσεις.
Η διαδικασία παραγωγής είναι γρήγορη αφού τα ρομπότ είναι μικρά σε μέγεθος και συναρμολογούνται εύκολα από εξαρτήματα που βρίσκονται στο εμπόριο. Συνήθως το μέγεθός τους κυμαίνεται από αυτό ενός καροτσιού supermarket έως αυτό ενός αμαξιδίου γκολφ. Τα μοντέλα των ρομπότ που φέρουν οπλισμό διαθέτουν πυργίσκο όπου προσαρμόζεται ένα πολυβόλο 7,62 mm ή .50 Cal. Ορισμένα κοστίζουν μόλις 5.000 δολάρια, αλλά συνήθως το κόστος τους κυμαίνεται σε δεκάδες χιλιάδες δολάρια. Το DevDroid στη φωτογραφία κοστίζει 26-29.000 δολάρια, ανάλογα την έκδοση.
Η πρόοδος των ρομπότ στις ΗΠΑ δεν είναι η ίδια, παρόλο που η χώρα διαθέτει πολύ μεγαλύτερους προϋπολογισμούς, πιο βαθιά τεχνολογική βάση και περισσότερο "παρελθόν". Το 1985, ο αμερικανικός στρατός δοκίμασε ένα τηλεχειριζόμενο όχημα με την ονομασία Prowler, οπλισμένο με πολυβόλα, και το 1987 η Teleoperated Mobile Anti-Armor Platform εκτόξευε αντιαρματικούς πυραύλους. Ωστόσο, οι εξελίξεις αυτές δεν οδήγησαν πουθενά.
Το οπλισμένο ρομπότ SWORDS των ΗΠΑ σημείωσε σημαντική πρόοδο και μάλιστα χρησιμοποιήθηκε στο Ιράκ το 2008, αλλά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ σε μάχη. Ο αμερικανικός στρατός διαθέτει πολλά μικρά ρομπότ, καθώς και τηλεχειριζόμενους σταθμούς όπλων. Η συνένωση των δύο αυτών παραγόντων έχει αποδειχθεί μέχρι στιγμής μια πολύ δύσκολη πρόκληση.
Το πιο πρόσφατο πρόγραμμα ρομποτικών οχημάτων μάχης του αμερικανικού στρατού, το οποίο προχωρούσε με αργούς ρυθμούς από το 2019, ακυρώθηκε το περασμένο καλοκαίρι, προφανώς λόγω κόστους.
"Χρειαζόμαστε ρομποτικά οχήματα μάχης, αλλά δεν θέλουμε να επιλέξουμε μόνο έναν προμηθευτή και να πληρώσουμε σχεδόν 3 εκατ. δολάρια τη μονάδα", επισήμανε αξιωματούχος του αμερικανικού στρατού στο Breaking Defense. Δεκαετίες έρευνας και ανάπτυξης κατέληξαν στο τίποτα.
Ο αμερικανικός στρατός υπέβαλε αίτημα για την επανεκκίνηση του προγράμματος, αναζητώντας ένα προσιτό, ανθεκτικό UGV που να μπορεί να "πολεμήσει μαζί με το πεζικό και να καταστρέφει εχθρικά θωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, φορτηγά και στρατεύματα".
Ό,τι κάνουν, δηλαδή, τα UGV της Ουκρανίας αυτήν τη στιγμή.
Στρατιωτικά ρομπότ σε δράση
Από την εποχή του Prowler υπάρχουν βίντεο που δείχνουν οπλισμένα ρομπότ να χρησιμοποιούν πολυβόλα. Ουκρανία και Ρωσία έχουν δώσει στη δημοσιότητα εικόνες οπλισμένων ρομπότ εν δοκιμαστική δράσει. Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν βίντεο με ρομπότ από τα πεδία της μάχης.
Το 2024 είδαμε το πρώτο βίντεο που έδειχνε ένα UGV να ηγείται επίθεσης κατά ρωσικών θέσεων, και λίγους μήνες αργότερα η Ουκρανία πραγματοποίησε την πρώτη επιτυχημένη επίθεση μόνο με ρομπότ, χρησιμοποιώντας ένα συνδυασμό drones και UGV.
Τον Νοέμβριο, η Ουκρανία δημοσίευσε βίντεο από τη "συνάντηση" ενός UGV της με ένα ρωσικό όχημα μεταφοράς προσωπικού MT-LB. Οι Ρώσοι φαίνεται πως δεν εντόπισαν το ρομπότ που τους επιτέθηκε. Τον Ιανούαριο είδαμε μάλλον το πρώτο βίντεο που δείχνει να εμπλέκεται σε μάχη με δυνάμεις του Πεζικού, ένα UGV DevDroid.
A Ukrainian "Droid 12.7” UGV engages and destroys Russian infantry with its M2 Browning 12.7 mm machine gun.
— Roy🇨🇦 (@GrandpaRoy2) January 4, 2026
This UGV is manufactured by the Ukrainian company DevDroid. https://t.co/7vnjOgiOWy pic.twitter.com/M11KEP4sR2
Τα ρομπότ αναλαμβάνουν και αμυντικά καθήκοντα, κρατώντας τις θέσεις των Ουκρανών στρατιωτών. Τον Δεκέμβριο, η 3η Ταξιαρχία Εφόδου της Ουκρανίας ισχυρίστηκε ότι ένα DevDroid, και πάλι οπλισμένο με ένα .50 Cal, απέκρουε τις ρωσικές δυνάμεις επί 45 ημέρες. Το μηχάνημα λειτουργούσε εξ αποστάσεως υπό κάλυψη και κάθε 48 ώρες επαναφορτιζόταν. Δεν ξέρουμε πόσο αποτελεσματικά ήταν τα πυρά του, αλλά γνωρίζουμε ότι κράτησε τη θέση ενάντια σε απάνωτες ρωσικές επιθέσεις χωρίς καμία απώλεια από να χαθεί ανθρώπινη ζωή από την ουκρανική πλευρά.
"Μόνο το UGV ήταν στη συγκεκριμένη θέση", είπε στα ουκρανικά ΜΜΕ ο διοικητής Mykola Zinkevych. "Αυτή ήταν η βασική ιδέα".
Στόχος είναι να μειωθούν οι απώλειες και, τελικά, να μειωθεί η ανάγκη για ύπαρξη δυνάμεων Πεζικού στις μάχες. Αναλυτές βέβαια υποστηρίζουν ότι τα ρομπότ δεν θα αντικαταστήσουν ποτέ τους στρατιώτες του Πεζικού. Μπορεί τα σύγχρονα UGV να έχουν περιορισμούς στις δυνατότητές τους, φαίνεται όμως πως μπορούν να εκτελούν καθήκοντα που μέχρι σήμερα τα αναλάμβανε το Πεζικό, όπως η σύλληψη αιχμαλώτων.
"Ελάτε μαζί μου αν θέλετε να ζήσετε"
Οι Ρώσοι που παραδόθηκαν σε ένα UGV φαίνονται να είναι ελαφρώς συγχυσμένοι. Σε άλλη παράδοση, οι Ρώσοι φέρονται να είναι "έκπληκτοι" που συλλαμβάνονται από ρομπότ.
Είναι λογικό να χρησιμοποιούνται UGV στην πρώτη γραμμή, ειδικά για τη διαδικασία παράδοσης στρατιωτών. Η Ουκρανία ήταν η πρώτη που εφάρμοσε την τεχνική της παράδοσης με τη βοήθεια drone, χρησιμοποιώντας τετρακόπτερα με μικρόφωνα για να οδηγήσει τους Ρώσους στρατιώτες σε ασφαλείς περιοχές, να προχωρήσει στον αφοπλισμό τους και να τους αιχμαλωτίσει. Μια τετ α τετ συνάντηση ενέχει πάντα τον κίνδυνο της παγίδας. Η εξ αποστάσεως σύλληψη αιχμαλώτων διασφαλίζει ότι η πλευρά που συλλαμβάνει δεν χρειάζεται να πάρει αποφάσεις ζωής ή θανάτου σε κλάσματα δευτερολέπτου.
Τα UGV θα επηρεάσουν και το ηθικό του αντιπάλου. Όταν η μια πλευρά έχει απώλειες, αλλά ο αντίπαλός δεν τραυματίζεται, δεν πονά και δεν μπορεί να πεθάνει, τότε η μάχη μπορεί να μοιάζει μάταιη. Ειδικά όταν υπάρχει η επιλογή μιας ασφαλούς και εύκολης παράδοσης.
Οι συγκρούσεις μεταξύ UGV και χερσαίων δυνάμεων μόλις αρχίζουν και είναι αδύνατο να προβλέψουμε πώς θα εξελιχθεί αυτός ο τύπος πολέμου. Φαίνεται ότι τα περισσότερα UGV καταστρέφονται από drones FPV και πολλά UGV φέρουν ήδη συσκευές παρεμβολής. Η τεχνολογική εξέλιξη των στρατιωτικών ρομπότ αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για το πώς θα διεξάγονται οι πόλεμοι του μέλλοντος.
