Του Daniel Markind
Η Αρμενία, μια μικρή χώρα 3 εκατομμυρίων κατοίκων στον Καύκασο και πρώην Σοβιετική Δημοκρατία, θα προσέλθει στις κάλπες στις 7 Ιουνίου. Παραδοσιακά ισχυρός σύμμαχος της Ρωσίας, πρόσφατα στράφηκε προς τη Δύση και έχει αρχίσει τη διαδικασία για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κόμμα "Πολιτική Σύμβαση" του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν, που τάσσεται υπέρ της βελτίωσης των σχέσεων με τη Δύση, προηγείται στις δημοσκοπήσεις εν όψει των εκλογών.
Θορυβημένη η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα, επιβεβαίωσε στις 27 Μαΐου ότι η Ρωσία είχε στείλει επιστολή στην Αρμενία στην οποία ανέφερε ότι, αν η διαδικασία ένταξης στην ΕΕ συνεχιστεί, η ρωσική πλευρά θα αναστείλει ή καταγγείλει μονομερώς τη Συμφωνία Συνεργασίας για την Προμήθεια Φυσικού Αερίου, Πετρελαίου και Ακατέργαστων Διαμαντιών.
Μια τέτοια εξέλιξη μπορούσε να έχει τεράστιες επιπτώσεις για την Αρμενία. Σε αντίθεση με το γειτονικό της Αζερμπαϊτζάν, η Αρμενία δεν διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου ή φυσικού αερίου και εξαρτάται από τη Ρωσία για περίπου το 82% των αναγκών της σε φυσικό αέριο. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός Πασινιάν έχει ακολουθήσει μια φιλοδυτική πολιτική μετά τις ήττες της Αρμενίας από το Αζερμπαϊτζάν στους πολέμους για τον έλεγχο της περιοχής του Καραμπάχ το 2020 και το 2023, οι οποίοι οδήγησαν μεγάλο αριθμό προσφύγων αρμενικής καταγωγής να επιστρέψουν στην Αρμενία. Αναφερόμενος στην παρουσία ρωσικών ειρηνευτικών δυνάμεων στην περιοχή κατά τον επίμαχο χρόνο, ο Πασινιάν κατηγόρησε τη Ρωσία ότι δεν προστάτευσε τη χώρα του και ανέστειλε τη συμμετοχή της Αρμενίας στον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας, μια περιφερειακή αμυντική συμμαχία με επικεφαλής τη Ρωσία.
Ενώ η Αρμενία "πονά" ακόμα από την απώλεια του Καραμπάχ το 2023, το Αζερμπαϊτζάν κερδίζει έδαφος και διπλωματικά και στρατηγικά. Τον Αύγουστο του 2025, ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ και ο πρωθυπουργός Πασινιάν συναντήθηκαν στην Ουάσιγκτον με τον πρόεδρο Τραμπ και συνήψαν ειρηνευτική συμφωνία που έθεσε τέλος στον πόλεμο και αναγνώρισε την κυριαρχία του Αζερμπαϊτζάν στο Καραμπάχ.
Στη συνέχεια ο αντιπρόεδρος της αμερικανικής κυβέρνησης Τζέι Ντι Βανς επισκέφθηκε την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν και υπέγραψε συμφωνίες στρατηγικής εταιρικής σχέσης και με τις δύο χώρες. Παρ' όλ' αυτά, το Άρθρο 907 του Νόμου για τη Στήριξη της Ελευθερίας παραμένει σε ισχύ και υπόκειται σε προεδρικές εξαιρέσεις. Ο νόμος αυτός, που ψηφίστηκε το 1992, απαγόρευε την άμεση αμερικανική βοήθεια προς το Αζερμπαϊτζάν. Χρονολογείται από την πρώτη σύγκρουση στο Καραμπάχ και θεσπίστηκε ως απάντηση στον αποκλεισμό που επέβαλε τότε το Αζερμπαϊτζάν στην Αρμενία. Υπήρχε λόγος για τον αποκλεισμό – η κατοχή αζερικού εδάφους, αλλά όλα αυτά αποτελούν πλέον παρελθόν, καθώς σήμερα το Αζερμπαϊτζάν προμηθεύει την Αρμενία με ενεργειακούς πόρους και τρόφιμα.
Έκτοτε το Άρθρο 907 έχει παρακαμφθεί πολλές φορές από τους προέδρους των ΗΠΑ.
Το ενδεχόμενο να προσεγγίσουν και άλλο οι Ηνωμένες Πολιτείες το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία, ενώ η Ρωσία έχει αποδειχθεί αναξιόπιστος σύμμαχος της Αρμενίας, ανησυχεί τη Μόσχα και τους φιλο-ρωσικούς κύκλους στην Αρμενία, ιδίως στη διασπορά. Απομάκρυνση από τη Ρωσία σημαίνει ότι η Αρμενία πρέπει να αναπληρώσει από αλλού τις ενεργειακές της ανάγκες.
Οι αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου ίσως έχουν την ευκαιρία να συνδέσουν το δίκτυο φυσικού αερίου και τα διυλιστήρια πετρελαίου της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν. Σε συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 28 Μαΐου, ο πρόεδρος Τραμπ εξήρε τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε ότι ο Πασινιάν έχει την "ΠΛΗΡΗ και ΑΠΟΛΥΤΗ υποστήριξή του για να επανεκλεγεί".
Ο Τραμπ σημείωσε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει προωθήσει συμφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ και των δύο κρατών στον Καύκασο και ότι θέλει να βοηθήσει τις αμερικανικές εταιρείες ενέργειας να "αποκτήσουν πρόσβαση" στην Κεντρική Ασία.
Την Τετάρτη, 26 Μαΐου, ο Τραμπ έγραψε: "Σύντομα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Αρμενία θα θέσουν από κοινού τα θεμέλια του Διαδρόμου Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία, που θα μεταμορφώσει τον Νότιο Καύκασο και θα βοηθήσει τις υπέροχες αμερικανικές εταιρείες ενέργειας να αποκτήσουν πρόσβαση σε πόρους από την Κεντρική Ασία μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες."
Η υποστήριξη του Τραμπ είναι ευνοϊκή συνθήκη για τον πρωθυπουργό Πασινιάν. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις εκτιμούν πως θα επικρατήσει στις εκλογές.
Η Ρωσία αντέδρασε με οργή. Στις 30 Μαΐου, η Μόσχα ανακάλεσε τον πρέσβη της στην Αρμενία για διαβουλεύσεις, επικαλούμενη τις πρόσφατες κινήσεις της Αρμενίας προς τη Δύση. Συνεχίζοντας τις ενέργειες άσκησης οικονομικής πίεσης στην Αρμενία, η Μόσχα επέβαλε "προσωρινά περιοριστικά μέτρα" στις εξαγωγές επιλεγμένων φρούτων και λαχανικών από την Αρμενία, τα οποία προστέθηκαν στις απαγορεύσεις που είχε ήδη επιβάλει στο αρμενικό μεταλλικό νερό, στα κρασιά και στο κονιάκ. Ο πρόεδρος Πούτιν, με την υποστήριξη και άλλων κρατών-μελών της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU), άρχισε να πιέζει το Ερεβάν να προχωρήσει σε δημοψήφισμα σχετικά με το αν η χώρα θα παραμείνει στην EAEU ή θα υποβάλει αίτηση για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την 1η Ιουνίου, ο Πασινιάν απέρριψε την ιδέα για διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το συγκεκριμένο θέμα προς το παρόν. Εκλογική νίκη του Πασινιάν θα ήταν εμπόδιο στις επιθυμίες και επιδιώξεις της Ρωσίας στο νότιο τμήμα της Ευρασίας και θα ενίσχυε τις πιθανότητες εισόδου των αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στην περιοχή.
Καθώς ο Πούτιν συνεχίζει να εξαντλεί τις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία, η επιρροή του στη γύρω περιοχή αρχίζει να κλονίζεται. Αντί η Ρωσία να επεκτείνει την επιρροή της με μια γρήγορη και κυριαρχική κατάληψη της Ουκρανίας, η στροφή της Αρμενίας προς το δυτικό στρατόπεδο σηματοδοτεί ότι η ρωσική επιρροή "σβήνει" μεταξύ των γειτόνων της, δημιουργώντας ευκαιρίες για τους Αμερικανούς διπλωμάτες και τις αμερικανικές εταιρείες. Η μόνιμη κατάργηση των περιορισμών του Άρθρου 907 θα άνοιγε νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες στους τομείς της ενέργειας, των ορυκτών, των μεταφορών και άλλων, εδραιώνοντας τα κέρδη που η αμερικανική κυβέρνηση έχει εργαστεί σκληρά για να εξασφαλίσει. Σίγουρα η εξέλιξη αυτή κινείται στον αντίποδα των επιδιώξεων του Πούτιν, αλλά αυτά είναι τα "τυχερά" του πολέμου.
