της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Το 2025 αναδείχθηκε χρονιά-σταθμός για τις ευρωπαϊκές Deep Tech νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας (Defence, Security & Resilience - DSR). Οι startups του κλάδου άντλησαν συνολικά 8,7 δισ. δολάρια σε κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital) – το υψηλότερο ποσό που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 55% σε σύγκριση με το 2024 και σε σχεδόν τετραπλασιασμό των επενδύσεων σε σχέση με το 2020, σύμφωνα με κοινή έκθεση της Dealroom και του NATO Innovation Fund.
Η επίδοση αυτή υπερβαίνει σημαντικά τον ρυθμό ανάπτυξης της ευρύτερης ευρωπαϊκής αγοράς venture capital, η οποία αυξήθηκε μόλις κατά 16% την ίδια περίοδο. Η τάση καταδεικνύει ότι επενδυτές και καινοτόμες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη κινητοποιούνται για την ανάπτυξη, χρηματοδότηση και κλιμάκωση τεχνολογιών που ανταποκρίνονται στις επιχειρησιακές ανάγκες των ευρωπαϊκών χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, αξιοποιώντας παράλληλα τη δέσμευση των Συμμάχων για επενδύσεις ύψους 5% του ΑΕΠ τους σε άμυνα και ασφάλεια.
Ενδεικτικό της δυναμικής είναι ότι το 13% του συνόλου των ευρωπαϊκών κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών κατευθύνθηκε το 2025 σε startups του τομέα DSR, ενώ το 43% της συνολικής χρηματοδότησης Deep Tech στην Ευρώπη αφορούσε εταιρείες Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας.
Η σημαντική αυτή άνοδος οφείλεται κυρίως σε μεγάλους επενδυτικούς γύρους προχωρημένου σταδίου (late-stage). Οι επενδύσεις αυτού του τύπου τριπλασιάστηκαν, φθάνοντας τα 4,7 δισ. δολάρια μέσα σε έναν χρόνο, γεγονός που υποδηλώνει την ωρίμανση του οικοσυστήματος DSR. Τα κεφάλαια κατευθύνθηκαν κυρίως σε τεχνολογίες που αντιμετωπίζουν κρίσιμες προκλήσεις άμυνας και ασφάλειας.
Η αντίληψη της απειλής στην Ευρώπη
Η επενδυτική αυτή έκρηξη συνδέεται άμεσα με το κλίμα ασφάλειας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 68% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι η χώρα του αντιμετωπίζει απειλή στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, ενώ το 42% εκτιμά ότι διακυβεύεται η προσωπική του ασφάλεια. Τα υψηλότερα ποσοστά αντίληψης απειλής καταγράφονται στη Γαλλία (80%), στις Κάτω Χώρες και τη Δανία (77%), καθώς και στην Κύπρο και τη Γερμανία (75%).
Την ίδια στιγμή, το 52% των πολιτών δηλώνει ότι εμπιστεύεται την Ευρωπαϊκή Ένωση για την ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά σε χώρες όπως το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία, η Κύπρος και η Λιθουανία. Παράλληλα, το 74% είτε εγκρίνει το σημερινό επίπεδο αμυντικών δαπανών είτε θεωρεί ότι θα πρέπει να αυξηθεί, στοιχείο που υποδηλώνει ευρύ κοινωνικό έρεισμα για περαιτέρω ενίσχυση της χρηματοδότησης.
Αύξηση δαπανών και επενδύσεων στην άμυνα
Η άνοδος της χρηματοδότησης των DSR startups εντάσσεται σε ένα γενικότερο κύμα αύξησης των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη. Το 2025 οι συνολικές δαπάνες των κρατών-μελών ανήλθαν σε 381 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 2,1% του συνδυασμένου ΑΕΠ της Ε.Ε., σημειώνοντας αύξηση 78% σε σχέση με το 2021.
Οι καθαρά αμυντικές επενδύσεις αυξήθηκαν ακόμα πιο έντονα: από 52 δισ. ευρώ το 2021 σε 130 δισ. ευρώ το 2025, δηλαδή κατά 150% μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Ηγεσία των κρατών και τεχνητή νοημοσύνη
Η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρούν ηγετική θέση στις επενδύσεις DSR. Το Ηνωμένο Βασίλειο προσέλκυσε 2,9 δισ. δολάρια σε επενδύσεις venture capital το 2025, ενώ η Γερμανία ακολούθησε με 2,1 δισ. δολάρια.
Γερμανία και Ολλανδία κατέγραψαν το υψηλότερο ποσοστό εθνικής χρηματοδότησης venture capital που κατευθύνθηκε σε εταιρείες DSR –άνω του 15% σε κάθε περίπτωση–, γεγονός που υπογραμμίζει τη στρατηγική προτεραιότητα που δίνουν στον κλάδο και την ευθυγράμμιση με τις βιομηχανικές τους πολιτικές.
Το Μόναχο παραμένει το κορυφαίο ευρωπαϊκό hub για επενδύσεις DSR, με 1,7 δισ. δολάρια σε χρηματοδότηση venture capital το 2025, ενώ πόλεις όπως η Σόφια και το Όσλο αναδεικνύονται για πρώτη φορά μεταξύ των σημαντικότερων ευρωπαϊκών προορισμών κεφαλαίων.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζει η τεχνητή νοημοσύνη, η οποία υποστηρίζει το 44% των συνολικών επενδύσεων DSR. Αυτόνομα συστήματα, υπολογιστικές υποδομές βελτιστοποιημένες για αμυντικές εφαρμογές και εργαλεία λήψης αποφάσεων με αξιοποίηση AI διαμορφώνουν τις επόμενες γενιές στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Ωστόσο η μετατροπή της αυξημένης χρηματοδότησης σε απτές επιχειρησιακές δυνατότητες προϋποθέτει την υιοθέτηση των τεχνολογιών αυτών από τις κυβερνήσεις σε μεγάλη κλίμακα. Η έκθεση καταγράφει ήδη πρώιμα σημάδια ότι πολλές startups παράγουν έσοδα και αποκτούν πρόσβαση σε ολόκληρη την κεφαλαιακή αλυσίδα (equity, δάνεια, επιχορηγήσεις), εδραιώνοντας τον ρόλο τους στην τεχνολογική κυριαρχία και την ασφάλεια της Ευρώπης.
Ευρωπαϊκά εργαλεία
Παρά τη θεαματική αύξηση των δαπανών, ευρωπαϊκές πηγές επισημαίνουν ότι το επίπεδο χρηματοδότησης εξακολουθεί να υπολείπεται των πραγματικών αναγκών που δημιουργεί το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη επιμένουν στην περαιτέρω επιτάχυνση των επενδύσεων και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Κεντρικό εργαλείο αποτελεί το SAFE (Security Action for Europe), με 150 δισ. ευρώ σε δάνεια για κοινές προμήθειες. Σε επίπεδο έρευνας και ανάπτυξης, το European Defence Fund έχει κινητοποιήσει 6,4 δισ. ευρώ από το 2021 για την ανάπτυξη των τεχνολογιών και του εξοπλισμού τού αύριο. Παράλληλα, στο πεδίο της παραγωγής, το πρόγραμμα ASAP ενίσχυσε σημαντικά τη δυναμικότητα παραγωγής πυρομαχικών στην Ευρώπη, με πάνω από 500 εκατ. ευρώ, ενώ το EDIRPA, με 310 εκατ. ευρώ, ενθαρρύνει τις κοινές προμήθειες για την κάλυψη επειγουσών και κρίσιμων αναγκών, ιδίως αυτών που εντάθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Σημαντικό ρόλο παίζει και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία αύξησε τις επενδύσεις της στον τομέα άμυνας και ασφάλειας σε 3,5 δισ. ευρώ το 2025, ενώ για το 2026 έχει θέσει στόχο 4,5 δισ. ευρώ.
