Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Σε προχωρημένο στάδιο τεχνολογικής ωρίμανσης βρίσκεται η gMendel®, μια startup με Έλληνα ιδρυτή που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον νεογνικό γενετικό έλεγχο σε παγκόσμιο επίπεδο, αξιοποιώντας τεχνολογίες ανάλυσης DNA για την έγκαιρη ανίχνευση θεραπεύσιμων και κλινικά αξιοποιήσιμων γενετικών διαταραχών. Πρόσφατα, η εταιρεία εξασφάλισε seed χρηματοδότηση ύψους 1,2 εκατ. ευρώ από τη Metavallon VC, με στόχο την επιτάχυνση της παγκόσμιας διάθεσης της τεχνολογίας γενετικού προσυμπτωματικού ελέγχου που αναπτύσσει, σε αγορές της Λατινικής Αμερικής, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.
Όπως δήλωσε στο Capital.gr ο CEO και co-founder της εταιρείας, Χρήστος Κυριακίδης, η gMendel έχει ήδη συστήσει θυγατρική στην Ελλάδα και σχεδιάζει τη δημιουργία τοπικού R&D hub έως το 2027, το οποίο θα συνεργάζεται με αντίστοιχες δομές στην Ισπανία και τη Βόρεια Μακεδονία. Συνολικά, η εταιρεία έχει αντλήσει περίπου 3,2 εκατ. ευρώ.
Επαφές με το Υπουργείο Υγείας και πιλοτικά προγράμματα
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν πραγματοποιηθεί δύο συναντήσεις με το ελληνικό Υπουργείο Υγείας, οι οποίες έδειξαν ισχυρό ενδιαφέρον, ωστόσο η Ελλάδα παραμένει προς το παρόν χαμηλότερα στην προτεραιοποίηση λόγω πιο αργών θεσμικών διαδικασιών.
Η εταιρεία, πάντως, δηλώνει έτοιμη να ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα εντός τριών μηνών από την υπογραφή σχετικού MoU, με συνεργασίες που περιλαμβάνουν το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, το ΕΚΕΦΕ "Δημόκριτος” και συλλόγους ασθενών σπάνιων νοσημάτων.
Στρατηγική σημασία για την Ελλάδα
Η είσοδος της τεχνολογίας της gMendel® στην ελληνική αγορά, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να συμβάλει στην ευθυγράμμιση της χώρας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα νεογνικού γενετικού ελέγχου, προσφέροντας ταυτόχρονα καθολική και οικονομικά αποδοτική πρόσβαση σε υπηρεσίες πρώιμης διάγνωσης. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας ως κόμβου γονιδιωματικής ιατρικής στην ευρύτερη περιοχή.
Σε επίπεδο οικονομικού και λειτουργικού αποτυπώματος, η εταιρεία εκτιμά ότι μια εθνική εφαρμογή του συστήματος θα μπορούσε να φτάσει σε σημείο ισορροπίας κόστους (break-even) ήδη από το δεύτερο έτος λειτουργίας. Επιπλέον, υποστηρίζεται ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί εξοικονόμηση περίπου 2,3 εκατ. ευρώ σε κόστη αποθήκευσης δεδομένων σε ορίζοντα πενταετίας, ενώ η κατανάλωση ενέργειας εκτιμάται ότι είναι έως και 98% χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες γονιδιωματικές τεχνολογίες.
Η τεχνολογία της gMendel® και το κενό στον νεογνικό έλεγχο
Κάθε χρόνο περίπου 7 εκατομμύρια βρέφη γεννιούνται με γενετικές διαταραχές, οι περισσότερες από τις οποίες παραμένουν αδιάγνωστες. Αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει η gMendel®, ειδικά σε χώρες όπου τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Η τεχνολογία της επιτρέπει στα συστήματα υγείας να μεταβούν απευθείας σε επόμενης γενιάς γενετικό έλεγχο, μειώνοντας τα διαγνωστικά σφάλματα και ενισχύοντας την ταχύτητα λήψης αποφάσεων. Όπως αναφέρει ο κ. Κυριακίδης, πρόσφατες κλινικές μελέτες κατέγραψαν ευαισθησία (Sensitivity) έως 98% και ειδικότητα (Specificity) έως 100%, επιβεβαιώνοντας την ακρίβεια και την επεκτασιμότητα της πλατφόρμας.
Η gMendel® αναπτύσσει μια AI πλατφόρμα γενετικού ελέγχου, πιστοποιημένη ως IVD, η οποία στοχεύει σε ταχύτερη και ακριβέστερη διάγνωση. Συνδυάζοντας γονιδιωματική, τεχνητή νοημοσύνη και blockchain, η εταιρεία επιδιώκει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των θεραπειών, να μειώσει το κόστος υγειονομικής περίθαλψης και παράλληλα να διασφαλίσει την ασφάλεια και την ακεραιότητα των δεδομένων.
Όπως σημειώνει ο κ. Κυριακίδης, η βασική τεχνολογία της gMendel έχει ήδη αναπτυχθεί πλήρως, με την τρέχουσα στρατηγική να επικεντρώνεται κυρίως στην επέκταση της κάλυψης νοσημάτων, με στόχο να συμπεριληφθούν όλες οι θεραπεύσιμες και κλινικά αξιοποιήσιμες γενετικές διαταραχές που σχετίζονται με τον νεογνικό προληπτικό έλεγχο (NBS) σε παγκόσμιο επίπεδο.
Όπως αναφέρει, ο αριθμός των νοσημάτων που ελέγχονται διαφοροποιείται σημαντικά ανά γεωγραφική περιοχή. Η εταιρεία, όπως επισημαίνει ο ίδιος, παρακολουθεί συστηματικά τις εξελίξεις στον τομέα και ενσωματώνει σταδιακά νέα νοσήματα στην πλατφόρμα της.
Εφαρμογές σε νοσοκομεία και εμπορική δυναμική
Η τεχνολογία της gMendel® χρησιμοποιείται ήδη σε πραγματικά περιβάλλοντα υγείας, με εφαρμογές που περιλαμβάνουν το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Aarhus στη Δανία, το Εθνικό Πρόγραμμα Νεογνικού Ελέγχου της Παραγουάης, καθώς και πρόγραμμα στη Ρουάντα που αναπτύσσεται σε συνεργασία με το University of Rwanda.
Παράλληλα, η εταιρεία εμφανίζει αυξανόμενη εμπορική δραστηριότητα, έχοντας ήδη εξασφαλίσει 6 υπογεγραμμένα συμβόλαια και 14 Letters of Intent, ενώ συνεργάζεται με υπουργεία Υγείας, νοσοκομεία, διαγνωστικά εργαστήρια και φαρμακευτικές εταιρείες. Σε επίπεδο στρατηγικής αγοράς, η προτεραιοποίηση τοποθετεί, την Παραγουάη, τη Ρουάντα και τη Σαουδική Αραβία στην κατηγορία Tier 1, ακολουθούμενες από τη Γκάνα, την Τανζανία, τη Μαλαισία και την Αίγυπτο στο Tier 2, ενώ η Ελλάδα, η Δανία και οι ΗΠΑ (New England) εντάσσονται προς το παρόν στο Tier 3.
Κλινικές μελέτες: ακρίβεια, ταχύτητα και χαμηλότερο κόστος
Δύο βασικές μελέτες επικύρωσης, σύμφωνα με την εταιρεία, επιβεβαιώνουν την απόδοση της τεχνολογίας, τόσο σε επίπεδο ακρίβειας όσο και κόστους και χρόνου διάγνωσης.
Η πρώτη πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Aarhus στη Δανία, το οποίο κατατάσσεται μεταξύ των κορυφαίων νοσοκομείων παγκοσμίως, και δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024. Η μελέτη, που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τον καθηγητή Claus Højbjerg Gravholt, επικεντρώθηκε σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κατέγραψε ευαισθησία 95% και ειδικότητα 98%, με το κόστος ανά εξέταση να ανέρχεται στα 19 ευρώ, έναντι 75 έως 350 ευρώ των υφιστάμενων μεθόδων.
Η δεύτερη μελέτη δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2025 στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος νεογνικού ελέγχου της Παραγουάης και αφορούσε σύνθετες γενετικές παθήσεις, όπως η νωτιαία μυϊκή ατροφία και η κυστική ίνωση. Εκεί καταγράφηκε ευαισθησία 98% και ειδικότητα 100%, ενώ ο χρόνος έκδοσης αποτελέσματος μειώθηκε σε 1–2 ημέρες, έναντι 4–8 εβδομάδων με τις παραδοσιακές μεθόδους, με κόστος έως και 10 φορές χαμηλότερο.
Επόμενα βήματα
Η πλατφόρμα της εταιρείας καλύπτει ήδη χρωμοσωμικές ανωμαλίες και έχει δοκιμαστεί σε παθήσεις όπως η νωτιαία μυϊκή ατροφία και η κυστική ίνωση.
Παράλληλα, έχουν προγραμματιστεί αιτήσεις για έγκριση από τις ρυθμιστικές αρχές για 32 νοσήματα, ενώ συνολικά η τεχνολογία έχει αξιολογηθεί σε 64 γενετικές παθήσεις.
Στόχος της εταιρείας είναι η πλήρης παγκόσμια κάλυψη έως το 2028, με πιθανότητα επιτάχυνσης ανάλογα με την εξασφάλιση πρόσθετης χρηματοδότησης.
Σε δεύτερη φάση, η εταιρεία σχεδιάζει να επεκτείνει την τεχνολογία της και σε άλλους κρίσιμους τομείς της υγείας, όπως η εκτίμηση γενετικής προδιάθεσης για καρκίνο και καρδιαγγειακά νοσήματα.
Χρηματοδότηση και αξιοποίηση κεφαλαίων
Σύμφωνα με τον κ. Κυριακίδη, τα κεφάλαια της πρόσφατης χρηματοδότησης κατευθύνονται κυρίως σε τρεις στρατηγικές αγορές, την Παραγουάη, τη Ρουάντα και τη Σαουδική Αραβία, με έμφαση στην προσαρμογή της τεχνολογίας στα τοπικά δεδομένα, τις εγκρίσεις από τις ρυθμιστικές αρχές και την εμπορική διάθεση.
Το επιχειρησιακό πλάνο προβλέπει τεχνική και επιχειρησιακή επικύρωση έως το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ρυθμιστική φάση στο δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους και εφαρμογή έως το τέλος του 2026, με περαιτέρω κλιμάκωση το 2027.
Επιχειρηματικό μοντέλο
Η gMendel® λειτουργεί με B2B και B2G SaaS μοντέλο, βασισμένο σε ετήσιες συνδρομές και τιμολόγηση ανά ασθενή και ανά εξεταζόμενο νόσημα. Ενδεικτικά, ένα εθνικό πρόγραμμα στην Ελλάδα για 70.000 νεογνά θα μπορούσε να έχει κόστος περίπου 7 εκατ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με την εταιρεία, σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με τα υπάρχοντα συστήματα, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές εξοικονομήσεις λόγω αποφυγής λανθασμένων ή καθυστερημένων διαγνώσεων.
