Της Ξανθής Γούναρη
"Η αναταραχή μάς κάνει καλό". Η φράση του Απόστολου Βακάκη δεν ήταν απλώς μία ακόμη ατάκα από τη γενική συνέλευση της Jumbo. Ήταν ίσως η πιο συμπυκνωμένη περιγραφή της φιλοσοφίας με την οποία διοικεί τον όμιλο εδώ και χρόνια. Πολύ πριν οι γεωπολιτικές εξελίξεις βρεθούν στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, η Jumbo περιέγραφε στις οικονομικές της καταστάσεις την "απειλή ή την πραγματοποίηση ενός πολέμου ή μιας τρομοκρατικής επίθεσης" ως έναν από τους βασικούς κινδύνους για τη δραστηριότητά της. Δεν ήταν μια τυπική αναφορά διαχείρισης κινδύνων. Ήταν η πυξίδα μιας στρατηγικής που επιδιώκει να χτίζει αντοχές πριν από την επόμενη κρίση, όχι να προσαρμόζεται όταν αυτή έχει ήδη ξεσπάσει.
Η λογική αυτή διαπέρασε σχεδόν κάθε απάντηση του επικεφαλής της Jumbo προς τους μετόχους. Από το μέρισμα και τη διαχείριση της ρευστότητας μέχρι τη Ρουμανία, την Τουρκία και το νέο επενδυτικό πρόγραμμα, ο κοινός παρονομαστής ήταν ένας: η εταιρεία δεν σχεδιάζει με βάση τον επόμενο μήνα ή την επόμενη χρηματιστηριακή κίνηση, αλλά με ορίζοντα δεκαετίας.
Η ανάπτυξη δεν σταματά, επανασχεδιάζεται
Επαναλαμβάνοντας ότι πληρώνεται για να είναι συντηρητικός, ο Απόστολος Βακάκης αποκάλυψε ότι η Jumbo προετοιμάζει ήδη τον επόμενο κύκλο ανάπτυξής της. Όπως ανέφερε, το 2026 θα αποτελέσει μια μεταβατική χρονιά, με περιορισμένο επενδυτικό πρόγραμμα, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η ταμειακή θέση του ομίλου. Από το 2027, ωστόσο, το capex θα αρχίσει να αυξάνεται, ενώ η επίδραση των νέων επενδύσεων θα γίνει περισσότερο αισθητή το 2028.
"Θα επιταχύνουμε το επενδυτικό μας έργο. Θα φανεί έντονα το 2028", ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι οι επενδύσεις θα διαχυθούν σε όλες τις χώρες όπου δραστηριοποιείται ο όμιλος.
Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων σημείων πώλησης. Περιλαμβάνει επενδύσεις σε υποδομές, ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας, μεγαλύτερη αξιοποίηση ιδιόκτητων ακινήτων και έργα που, όπως είπε, θα αυξήσουν την ανθεκτικότητα της εταιρείας απέναντι στις επόμενες κρίσεις.
Παραγωγικότητα αντί για μεγέθυνση
Για τον ιδιαίτερα μετρημένο Απόστολο Βακάκη, η επιτυχία δεν μετριέται από το πόσο γρήγορα επεκτείνεται μια εταιρεία, αλλά από το αν γίνεται καλύτερη χρόνο με τον χρόνο. Γι' αυτό και τόνισε ξανά ότι η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί τη σημαντικότερη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας.
"Εάν κάποιος τα κάνει τόσο καλά φέτος, του χρόνου θα χάσει λεφτά. Τα έξοδα αυξάνονται πιο γρήγορα από τα έσοδα", είπε, εξηγώντας ότι χωρίς συνεχή βελτίωση της αποτελεσματικότητας η κερδοφορία δεν μπορεί να διατηρηθεί.
Το όραμά του για τη Jumbo της επόμενης δεκαετίας περιλαμβάνει περισσότερα ιδιόκτητα ακίνητα, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος μέσω επενδύσεων σε ΑΠΕ, μεγαλύτερα ταμειακά διαθέσιμα και μια εταιρεία με ακόμη ισχυρότερες άμυνες απέναντι στις διακυμάνσεις της αγοράς.
"Σε δέκα χρόνια θέλω να είναι πανίσχυρη η εταιρεία", ανέφερε.
Η Ρουμανία δοκιμάζει τις αντοχές του ομίλου
Αν υπάρχει μία αγορά που δοκιμάζει σήμερα τη στρατηγική της Jumbo, αυτή είναι η Ρουμανία. Η αύξηση του ΦΠΑ, η υποτίμηση του τοπικού νομίσματος και η επιβράδυνση της κατανάλωσης έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για το λιανεμπόριο, χωρίς όμως να μεταβάλλουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του ομίλου.
Όπως ανέφερε ο Απόστολος Βακάκης, η συνολική αγορά λιανικής στη χώρα καταγράφει διψήφια πτώση, την ώρα που η Jumbo κινείται με μονοψήφια υποχώρηση, ενώ ο Ιούνιος έκλεισε με τις πωλήσεις να διαμορφώνονται στο -6%. Στόχος της διοίκησης είναι η πτώση να περιοριστεί περίπου στο 5%, μέχρι να ομαλοποιηθούν οι συνθήκες στην αγορά.
Παρά τη δύσκολη συγκυρία, η εταιρεία δεν αναστέλλει την επέκτασή της στη Ρουμανία. Το αναπτυξιακό πλάνο προβλέπει έξι νέα καταστήματα, ωστόσο η διοίκηση ξεκαθαρίζει ότι κάθε επένδυση θα προχωρά μόνο όταν διασφαλίζεται η απαιτούμενη απόδοση.
"Έχει σημασία να τα ανοίξουμε για να βγάζουμε λεφτά και όχι να χάσουμε. Δεν ρισκάρουμε το παραμικρό. Αν θα ανοίξουν το 2026, θα ανοίξουν με τους δικούς μας όρους", είπε χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας ότι για τη διοίκηση προτεραιότητα δεν αποτελεί η ταχύτητα της επέκτασης αλλά η απόδοση των επενδύσεων.
Ο ίδιος εμφανίστηκε, πάντως, αισιόδοξος για τη μακροπρόθεσμη πορεία της χώρας, εκτιμώντας ότι η σημερινή κρίση θα λειτουργήσει τελικά υπέρ των επιχειρήσεων που διαθέτουν ισχυρή κεφαλαιακή βάση και αντοχές.
"Μετά από μια δομική κρίση που περνάνε, όσοι αντέξουν θα βγουν ισχυρότεροι. Βραχυπρόθεσμα δεν είναι ευχάριστα. Εμείς παραμένουμε κερδοφόροι στην αγορά αυτή", ανέφερε.
Στην ίδια λογική αντιμετώπισε και τον ανταγωνισμό από την ολλανδική Action, η οποία επεκτείνεται επίσης στη ρουμανική αγορά. "Η Action δεν μας απασχολεί καθόλου, είναι άλλο μοντέλο. Ο καθένας προσπαθεί να κάνει τη δουλειά του και του ευχόμαστε καλή τύχη", σχολίασε, αποφεύγοντας να μπει σε συγκρίσεις.
"Οι αδύναμοι κρίκοι θα ζοριστούν. Εμένα δεν μου αρέσει όταν όλα πάνε καλά, γιατί τότε πάνε καλά ακόμη και οι κακοί", πρόσθεσε, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία με την οποία αντιμετωπίζει τις περιόδους αναταράξεων.
Η Walmart και στρατηγική του βαλκανιονίκη
Για τον Απόστολο Βακάκη, η ανάπτυξη δεν μετριέται με τις σημαίες που καρφώνει κανείς στον χάρτη, αλλά με την ικανότητα μιας επένδυσης να δημιουργεί αξία με ελεγχόμενο ρίσκο.
"Δεν φιλοδοξούμε να γίνουμε πολυεθνική. Ούτε στα χειρότερα όνειρά μου", είπε χαρακτηριστικά.
Ο στόχος, όπως εξήγησε, είναι διαφορετικός. "Θέλουμε να είμαστε τοπικός πρωταθλητής. Βαλκανιονίκης.", ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ότι η Jumbo επιδιώκει να ενισχύει τη θέση της στις αγορές όπου διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και όχι να διευρύνει διαρκώς το γεωγραφικό της αποτύπωμα.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο όμιλος επιλέγει να αναπτύσσεται με ίδια παρουσία κυρίως στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ για πιο απομακρυσμένες ή πιο σύνθετες αγορές αξιοποιεί το μοντέλο του franchise. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνεργασία με τον όμιλο Balfin για την ανάπτυξη του σήματος στην Ανατολική Ευρώπη.
Η ίδια φιλοσοφία εξηγεί και γιατί η Jumbo δεν εξετάζει την είσοδό της σε αγορές όπως το Ουζμπεκιστάν, παρά τα ιδιαίτερα ελκυστικά δημογραφικά χαρακτηριστικά τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και για την Τουρκία. "Αν ήταν κάπου να πάμε, θα πηγαίναμε στην Τουρκία. Δεν πάμε όμως, γιατί δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις. Δεν είμαστε τζογαδόροι", είπε, επισημαίνοντας ότι οι πρόσφατες αλλαγές στο καθεστώς δασμολόγησης των εισαγόμενων δεμάτων καθιστούν προβληματική ακόμη και την ανάπτυξη μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου.
"Έρχεται ο άλλος και μου λέει "γίνε Walmart". Δεν θέλω", κατέληξε, συνοψίζοντας μια στρατηγική που προκρίνει τη σταδιακή ανάπτυξη, τον περιορισμό του ρίσκου και τη μακροπρόθεσμη δημιουργία αξίας έναντι της επέκτασης με κάθε κόστος.
Ο ίδιος αποκάλυψε, πάντως, ότι η επόμενη είσοδος της Jumbo σε νέα αγορά δεν θα ακολουθήσει το παραδοσιακό μοντέλο. Πρώτα θα προηγηθεί η ανάπτυξη μέσω ηλεκτρονικού καταστήματος και μόνο εφόσον το εγχείρημα αποδειχθεί επιτυχημένο θα εξεταστεί η δημιουργία φυσικού δικτύου. Για την ώρα απέφυγε να πει ποια αγορά βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού.
Η στρατηγική πίσω από τους αριθμούς
Η εταιρεία διατήρησε αμετάβλητο το guidance για τη χρήση 2026, εκτιμώντας αύξηση πωλήσεων περίπου 5% και καθαρή κερδοφορία μεταξύ 310 και 320 εκατ. ευρώ, επιμένοντας ότι οι πρόσφατες αναταράξεις δεν δικαιολογούν προς το παρόν αναθεώρηση των προβλέψεων.
Η εικόνα των τελευταίων εβδομάδων ενισχύει αυτή την εκτίμηση. Μετά την προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, οι πωλήσεις ανέκαμψαν, με τον όμιλο να καταγράφει αύξηση 7% τον Ιούνιο, οδηγώντας την επίδοση του πρώτου εξαμήνου στο +4%, ενώ οι πρώτες ημέρες του Ιουλίου κινούνται ήδη με διψήφιο ρυθμό ανάπτυξης. Για τη διοίκηση, η επιβράδυνση που είχε προηγηθεί συνδέθηκε κυρίως με την επιφυλακτικότητα των καταναλωτών και όχι με επιδείνωση των θεμελιωδών μεγεθών του ομίλου.
Η εικόνα, πάντως, διαφέρει αισθητά από χώρα σε χώρα. Η Ελλάδα παραμένει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, με αύξηση πωλήσεων 10% τον Ιούνιο και 7% στο εξάμηνο, ενώ η Βουλγαρία συνεχίζει με ακόμη υψηλότερους ρυθμούς (+12% και +11% αντίστοιχα). Θετικά κινείται και η Κύπρος (+6% τον Ιούνιο και +4% στο εξάμηνο), σε αντίθεση με τη Ρουμανία, όπου οι πωλήσεις υποχώρησαν κατά 6% τον Ιούνιο και 7% στο εξάμηνο, επιβεβαιώνοντας ότι εξακολουθεί να αποτελεί τη δυσκολότερη αγορά του ομίλου.
Την ίδια στιγμή, η εταιρεία παραμένει συνεπής στη φιλοσοφία επιστροφής κεφαλαίων προς τους μετόχους. Μετά και την έγκριση του τελικού μερίσματος των 94 εκατ. ευρώ (0,70 ευρώ ανά μετοχή), οι συνολικές χρηματικές διανομές του 2026 διαμορφώνονται στα 161,2 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε μερισματική απόδοση περίπου 5%. Ωστόσο, η σειρά προτεραιοτήτων δεν αλλάζει: πρώτα η οργανική ανάπτυξη μέσω νέων καταστημάτων, κέντρων διανομής και επενδύσεων σε ακίνητα που ήδη χρησιμοποιεί ο όμιλος και, εφόσον περισσέψει κεφάλαιο πέρα από τις λειτουργικές και στρατηγικές ανάγκες, τότε θα εξεταστεί το ενδεχόμενο νέας έκτακτης χρηματικής διανομής πριν από το τέλος του έτους.
