Του Γεράσιμου Σεραφειμίδη
Οι προκλήσεις για τις ναυτιλιακές, ο ρόλος των ναυλομεσιτών και των νηογνωμόνων ήταν τα κύρια θέματα που συζητήθηκαν στο πάνελ του Forbes Greece στα Ποσειδώνια 2026 με θέμα "Κόντρα στα κύματα των κρίσεων: Η ναυτιλία απέναντι στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα" (Against the Waves of Crisis: Shipping in the New Geopolitical Reality).
Συντονίστρια ήταν η καθηγήτρια Ναυτιλιακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, Μαρία Μποιλέ, και στο πάνελ συμμετείχαν οι κ. Χρήστος Μπεγλέρης, Chief Financial Officer της Star Bulk Carrier, κ. Ιωάννης Κοτζιάς, πρόεδρος των Ναυλομεσιτών, και κ. Γιώργος Λούντζης, Manager Business Development του αμερικανικού νηογνώμονα ABS.
Χ. Μπεγλέρης: Οι ναυτιλιακές εταιρείες πρέπει να γίνουν ανθεκτικές απέναντι στις διαρκείς γεωπολιτικές προκλήσεις
Ο κ. Μπεγλέρης υποστήριξε πως οι ναυτιλιακές εταιρείες οφείλουν να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα του γεωπολιτικού καθεστώτος, υιοθετώντας στρατηγικές που ενισχύουν την ανθεκτικότητά τους.
Ανέφερε πως η βιομηχανία πρέπει να μετακινηθεί από τη λογική της βελτιστοποίησης του κόστους στη λογική της βελτιστοποίησης της ανθεκτικότητας και τόνισε ότι η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς δεν αποτελεί μόνο διεθνές κέντρο πλοιοκτησίας, αλλά και σημαντικό κόμβο ναυλομεσιτικών υπηρεσιών, επισκευών πλοίων, εφοδιασμού και τεχνικής υποστήριξης.
Υπογράμμισε, δε, την ανάγκη για μια πιο ευέλικτη διαχείριση των θαλάσσιων διαδρομών, αξιοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα δυναμικού προγραμματισμού δρομολογίων, καθώς μπορούν να συμβάλουν στον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων, όπως η συμφόρηση στα λιμάνια, επιτρέποντας στις εταιρείες να λαμβάνουν πιο αποτελεσματικές αποφάσεις σχετικά με τις διαδρομές των πλοίων.
Για τη διαχείριση του γεωπολιτικού κινδύνου αναφέρθηκε στη στάση της Star Bulk, η οποία βρίσκεται σε καθημερινή επικοινωνία με νομικούς συμβούλους στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκειμένου να παρακολουθεί κυρώσεις, εμπορικούς περιορισμούς και τις εξελίξεις σε διεθνείς συγκρούσεις.
Ο επικεφαλής της Star Bulk υπογράμμισε ακόμη ότι η διατήρηση ισχυρής ρευστότητας και χαμηλού δανεισμού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιβίωσης σε περιόδους αδύναμων ναυλαγορών. Όπως ανέφερε, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 η αγορά ξηρού φορτίου βρέθηκε υπό σημαντικές πιέσεις, με τις εταιρείες που διέθεταν χαμηλά λειτουργικά και διοικητικά κόστη να βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση.
Παρουσίασε επίσης τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία χρησιμοποιεί περίπου 60 αισθητήρες σε κάθε πλοίο για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με την απόδοση των μηχανών, την κατανάλωση καυσίμων, τις καιρικές συνθήκες και τη συμπεριφορά του πλοίου.
Τα δεδομένα αυτά αναλύονται από μία εξειδικευμένη ομάδα παρακολούθησης απόδοσης στόλου, η οποία παρέχει κατευθύνσεις για τη βελτιστοποίηση των δρομολογίων και τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων.
Κλείνοντας, σημείωσε ότι, παρά τις αυξανόμενες προκλήσεις, οι πλοιοκτήτες οφείλουν να παραμένουν αισιόδοξοι.
Ι. Κοτζιάς: Ο ρόλος του ναυλομεσίτη έχει αλλάξει - Η ναυτιλία είναι πλέον γεωπολιτικό εργαλείο
Ο κ. Κοτζιάς δήλωσε ότι, για να είναι κανείς καλός ναυλομεσίτης, πρέπει να γνωρίζει το πλοίο, το φορτίο, τον πλοιοκτήτη, τον ναυλωτή, τη διαδρομή, το κλίμα της αγοράς και να κατανοεί σε βάθος τις κυρώσεις, τους κινδύνους πολέμου, τους ασφαλιστικούς περιορισμούς, τους τραπεζικούς περιορισμούς, την προέλευση των φορτίων, τον πραγματικό δικαιούχο μιας εταιρείας (beneficial ownership), τις ευαισθησίες που σχετίζονται με τις σημαίες των πλοίων και τη συμπεριφορά των δορυφορικών συστημάτων AIS.
Σχολίασε πως η διαφάνεια είναι σήμερα κρίσιμης σημασίας, καθώς πρέπει να γνωρίζουμε εάν μια ναύλωση ή μια αγοραπωλησία πλοίου είναι "καθαρή" συναλλαγή. Συνεπώς, ο έλεγχος δεν είναι μια εφάπαξ διαδικασία, καθώς απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση σε όλα τα στάδια της διαπραγμάτευσης και μέχρι την ολοκλήρωση της συναλλαγής.
Για τον ρόλο του ναυλομεσίτη ανέφερε πως η ευθύνη του σήμερα είναι διαφορετική, καθώς πλέον αποτελεί έναν από τους αντισυμβαλλομένους στις συναλλαγές αυτές και οφείλει να λειτουργεί με πλήρη συμμόρφωση.
Το πρόβλημα γίνεται πιο σύνθετο επειδή υπάρχουν πολλές διαφορετικές λίστες κυρώσεων, όπως για παράδειγμα από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταξύ άλλων, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να γίνεται προσεκτικός έλεγχος για τις λίστες στις οποίες ανήκει ο κάθε πελάτης.
Όσον αφορά τη γεωπολιτική, τόνισε πως αυτή ασκείται πλέον μέσω της ναυτιλίας, όπως φαίνεται και από τα 2.000 πλοία διαφόρων τύπων που έχουν εγκλωβιστεί ή επηρεαστεί σε συγκεκριμένες περιοχές του κόσμου και τους περισσότερους από 20.000 ναυτικούς που πλήττονται από τις εξελίξεις.
Το παραπάνω αποδεικνύεται και από τη δυνατότητα μιας χώρας, όπως το Ιράν, να ασκεί πίεση μέσω του ελέγχου κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων. Αυτό μετατρέπει τη ναυτιλία σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος, με αποτέλεσμα να γίνεται πλέον λόγος για "οπλοποίηση" της ναυτιλίας.
Σε ό,τι αφορά τις ναυλαγορές, αυτές παραμένουν παγκόσμιες από τη φύση τους, με τον κ. Κοτζιά να φέρνει ως παράδειγμα τη Star Bulk, η οποία διαθέτει πλοία που ναυπηγούνται στην Ασία, είναι εισηγμένη στις ΗΠΑ, λειτουργεί από την Αθήνα, χρηματοδοτείται διεθνώς, ασφαλίζεται κυρίως στο Λονδίνο, φέρει σημαίες όπως των Νήσων Μάρσαλ και μεταφέρει φορτία από τη Βραζιλία στην Κίνα ή οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.
Αυτή η δομή αποδεικνύει ότι η ναυτιλία είναι και θα παραμείνει παγκόσμια.
Ωστόσο, αυτό που παρατηρείται σήμερα είναι ο αυξημένος ρόλος της περιφέρειας στον τρόπο λειτουργίας των ναυλαγορών. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι κυρώσεις, οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, οι ζώνες πολεμικού κινδύνου, οι περιορισμοί σε λιμάνια και διώρυγες, οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί και οι απαιτήσεις ασφάλειας των φορτίων αναγκάζουν τις εμπορικές ροές να αναπροσαρμόζονται.
Για τον IMO σχολίασε πως, ύστερα από μία περίοδο αβεβαιότητας για τα εναλλακτικά καύσιμα που διήρκεσε έως και τέσσερα χρόνια, οι στόχοι που έχουν τεθεί έως το 2030 θα έχουν επιτευχθεί.
Λούντζης: Ο ρόλος των νηογνωμόνων σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον
Μιλώντας για τον ρόλο της ABS, ο κ. Λούντζης ανέφερε πως επικαιροποιεί διαρκώς τα πλαίσια ταξινόμησης και πιστοποίησης, ώστε να αντανακλούν τόσο τις περιβαλλοντικές όσο και τις γεωπολιτικές πραγματικότητες που επηρεάζουν την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.
Ταυτόχρονα, οι απαιτήσεις της εταιρείας παραμένουν συνεπείς και εναρμονισμένες μεταξύ διαφορετικών περιοχών του κόσμου, ακόμη και όταν οι κανονισμοί εξελίσσονται με διαφορετικούς ρυθμούς και τρόπους.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ABS κινείται προς ένα περισσότερο στοχοκεντρικό, τεχνολογικά ουδέτερο και πρακτικό πλαίσιο, στο οποίο υπάρχουν ήδη καθορισμένες κανονιστικές απαιτήσεις.
Η καινοτομία προχωρά ταχύτερα από τη νομοθεσία και, για αυτό, η ABS δημιουργεί δομημένες διαδικασίες αξιολόγησης για εναλλακτικά καύσιμα, καινοτόμα σχέδια πλοίων και νέες τεχνολογίες, με τρόπο που να διασφαλίζει τη συμμόρφωση, την ασφάλεια και, φυσικά, τη λειτουργική αποδοτικότητα.
Η εμπιστοσύνη και η συνέπεια μεταξύ διαφορετικών περιοχών και δικαιοδοσιών είναι σήμερα πιο σημαντικές από ποτέ. Οι πλοιοκτήτες χρειάζονται σαφήνεια και όχι αβεβαιότητα και ο ρόλος της εταιρείας είναι να συμβάλλει στη δημιουργία μιας κοινής τεχνικής βάσης, μέσα από την ευθυγράμμιση με τα πρότυπα του IMO, τις ερμηνείες της IACS και τις απαιτήσεις των κρατών σημαίας, προσφέροντας παράλληλα πρακτική καθοδήγηση χωρίς να χάνεται η απαραίτητη ευελιξία.
Οι πλοιοκτήτες καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα στόχους ESG, απαιτήσεις ασφάλειας, αποφάσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση, ένα ολοένα και πιο σύνθετο ρυθμιστικό περιβάλλον, αλλά και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Είναι λοιπόν απολύτως λογικό να στρέφονται προς εταιρείες όπως η ABS όχι μόνο για κανόνες, αλλά και για καθοδήγηση.
Πρόσθεσε πως οι νηογνώμονες δεν αντικαθιστούν την εμπορική, νομική ή γεωπολιτική κρίση των πλοιοκτητών. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι εξελίσσονται σε ευρύτερους συνεργάτες διασφάλισης κινδύνου και υποστήριξης αποφάσεων, ιδιαίτερα στα σημεία όπου διασταυρώνονται η συμμόρφωση, οι νέες τεχνολογίες, η βιωσιμότητα και η ασφάλεια.
Υπό αυτή την έννοια, ο ρόλος των νηογνωμόνων και ειδικότερα της ABS επεκτείνεται πέρα από την παραδοσιακή τεχνική επαλήθευση και μετατρέπεται σε έναν πιο στρατηγικό και ολοκληρωμένο ρόλο, προσαρμοσμένο στις πραγματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι πλοιοκτήτες και οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις.
Για την ανθεκτικότητα της ναυτιλίας ανέφερε πως είναι αισιόδοξος, καθώς η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει αποδείξει διαχρονικά την ανθεκτικότητά της, αφού έχει μάθει να ξεπερνά κρίσεις και δυσκολίες.
Επίσης, οι κίνδυνοι είναι πλέον γνωστοί, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπάρχουν και άγνωστοι παράγοντες, για τους οποίους μπορεί να γίνει καλύτερη προετοιμασία.
