Του Ken Silverstein
Οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να στέλνουν υγροποιημένο φυσικό αέριο στην Ουκρανία τον Δεκέμβριο. Η κίνηση αυτή ευθυγραμμίζεται με την απόφαση της Ουκρανίας να τερματίσει τη συμφωνία διαμετακόμισης ρωσικού φυσικού αερίου από την 1η Ιανουαρίου 2025. Η μεγαλύτερη εταιρεία κοινής ωφέλειας της Ουκρανίας, η DTEK, έχει συνάψει διετές συμβόλαιο με την αμερικανική εταιρεία Venture Global.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα τερματίσει επίσημα τις εμπορικές της συναλλαγές με τη Ρωσία, αναφέροντας πως τα έσοδα -που ανέρχονται σε δισεκατομμύρια- χρησιμοποιούνται για την κατασκευή όπλων που σκοτώνουν Ουκρανούς. Η κίνηση αυτή δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μεγαλύτερη επιρροή στις αγορές ενέργειας της Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης.
"Πρόκειται για ένα ιστορικό γεγονός. Η Ρωσία χάνει τις αγορές αυτές και θα υποστεί οικονομικές απώλειες", επισήμανε μέσω Telegram ο υπουργός Ενέργειας της Ουκρανίας, Χέρμαν Χαλουστσενκούν. "Η Ευρώπη έχει ήδη αποφασίσει να διακόψει σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και αυτό ευθυγραμμίζεται με την απόφαση της Ουκρανίας".
Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο να διακόψει την ενεργειακή σύνδεση της Ρωσίας με την Ευρώπη. Μέχρι πρότινος η Γηραιά Ήπειρος βασιζόταν στη Μόσχα για το 40% του φυσικού αερίου της. Ως αντίποινα για τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ευρώπη δεσμεύτηκε να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο και μείωσε τις εισαγωγές του στο 10%. Στο μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παρέμβει για να καλύψουν μέρος του κενού, προμηθεύοντας περίπου το 38% του φυσικού αερίου της Ευρώπης, το οποίο ανέρχεται σε 5,2 εκατομμύρια τόνους.
Η Ρωσία συνέχισε να τηρεί τη συμφωνία του 2019, ακόμη και όταν βομβάρδιζε την Ουκρανία. Καταγγέλλοντας τη σύμβαση, η Ουκρανία "παραιτήθηκε" από έσοδα 800 εκατ. δολαρίων ετησίως ως τέλη διαμετακόμισης. Από την άλλη, η ρωσική Gazprom πρόκειται να χάσει 5 δισ. δολάρια ετησίως σε πωλήσεις. Η Αυστρία ανακοίνωσε ότι είναι προετοιμασμένη για την αλλαγή αυτή, ενώ η Σλοβακία εξέφρασε την άποψη ότι οι Ευρωπαίοι θα επηρεαστούν περισσότερο από το νέο status σε σχέση με τους Ρώσους.
Οι περισσότεροι αναλυτές προβλέπουν ότι η διακοπή του φυσικού αερίου δεν θα επηρεάσει σημαντικά τις ευρωπαϊκές χώρες, εκτός από τη Μολδαβία που πρέπει πλέον να μειώσει τη χρήση φυσικού αερίου κατά ένα τρίτο. Ειρωνεία της τύχης, η Υπερδνειστερία, μια αποσχισθείσα περιοχή της Μολδαβίας με φιλορωσικά αισθήματα, έχει πληγεί περισσότερο, αφού εκεί οι διακοπές ρεύματος είναι πιο συχνές.
Η κυβέρνηση της Μολδαβίας ανησυχεί ότι πολίτες από την Υπερδνειστερία θα μετεγκατασταθούν στην ηπειρωτική χώρα, δημιουργώντας πρόβλημα στην ικανότητα της χώρας να υποστηρίξει επαρκώς τις ενεργειακές ανάγκες του πληθυσμού της. Το Κισινάου ανέφερε επίσης ότι η ρωσική κυβέρνηση παρεμποδίζει τις προσπάθειες να βοηθηθούν όσοι έχουν ανάγκη, δημιουργώντας κρίση. Το φυσικό αέριο καλύπτει πάνω από το 50% της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στη Μολδαβία. Ευτυχώς, το ηλεκτρικό δίκτυο της Μολδαβίας είναι διασυνδεδεμένο με αυτό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διευκολύνοντας κάπως την κατάσταση.
"Οι χώρες της ΕΕ επέκτειναν την ικανότητα εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου κατά περισσότερο από 1/3 μεταξύ του 2021 και 2024 και εκτιμούν πως θα ενισχύσουν και άλλο την ικανότητά τους επαναεριοποίησης αυτό τον χειμώνα. Εκτιμούμε ότι η δυνατότητα επαναεριοποίησης θα επεκταθεί στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Ελλάδα και στην Πολωνία κατά 3,5 δισ. κυβικά πόδια ημερησίως έως τον Ιανουάριο του 2025", σημείωσε η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Το τίμημα του πολέμου για την Ουκρανία
Η DTEK έχει χάσει σχεδόν το 90% της παραγωγικής της δύναμης, παράγοντας το 20% της ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζεται η Ουκρανία. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής της είναι ζωτικής σημασίας για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι ο ενεργειακός τομέας της Ουκρανίας είχε υποστεί ζημιές ύψους 12 δισ. δολαρίων από την έναρξη του πολέμου.
Με την πάροδο του χρόνου, η χώρα θα συνδέσει το δίκτυό της με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς υψηλής τάσης. Αυτό το διασυνδεδεμένο σύστημα θα δώσει κάποια ελευθερία στη ροή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία. Η κυβέρνηση πρέπει να διακόψει τους δεσμούς με τη Ρωσία και να αναζητήσει πιο αξιόπιστους ενεργειακούς εταίρους. Ωστόσο, το διασυνδεδεμένο δίκτυο είναι και πιο ευάλωτο σε κυβερνοεπιθέσεις.
Με τις Ηνωμένες Πολιτείες να στέλνουν πλέον στην Ουκρανία υγροποιημένο φυσικό αέριο, η χώρα μπορεί να μειώσει την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια και να εξασφαλίσει προμήθειες από έναν αξιόπιστο εταίρο. Η ενίσχυση των ενεργειακών δεσμών με τις Ηνωμένες Πολιτείες υπογραμμίζει την πρόθεση της Ουκρανίας να ενστερνιστεί τις δυτικές αξίες. Συν τοις άλλοις, το Κίεβο μπορεί να γίνει περιφερειακός ενεργειακός κόμβος για την Ανατολική Ευρώπη, εφόσον επενδύσει σε βασικές υποδομές, όπως εγκαταστάσεις αποθήκευσης και αγωγούς.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν πλέον να αναδειχθούν σε παγκόσμιο προμηθευτή ενέργειας, με τη γεωγραφική τοποθεσία, τα logistics και τις υποδομές να είναι καθοριστικές παράμετροι.
"Για χρόνια, η Ρωσία έλεγχε την ενέργεια στην Ουκρανία και μας κρατούσε εξαρτημένους. Εμείς στοχεύουμε στην αυτάρκειά μας - να παράγουμε τόσο φυσικό αέριο όσο καταναλώνουμε", ανέφερε παλαιότερα ο Oleksiy Chernyshov, νυν αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας.
Η Naftogaz είναι η μεγαλύτερη κρατική εταιρεία ενέργειας στην Ουκρανία, εστιάζοντας στην ανάπτυξη projects πετρελαίου, φυσικού αερίου και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αυτή τη στιγμή, παράγει περίπου 15 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Η Ουκρανία καταναλώνει περίπου 19 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ στο παρελθόν είχε φτάσει να καταναλώνει έως και 50 δισ. κυβικά μέτρα.
Αν και η Ουκρανία είναι η τρίτη ευρωπαϊκή χώρα σε αποθέματα φυσικού αερίου, οι αμερικανικές εταιρείες διαθέτουν την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη για τη μεγιστοποίηση της παραγωγής μέσω οριζόντιων γεωτρήσεων, υδραυλικής ρωγμάτωσης και υπηρεσιών τρισδιάστατης σεισμικής έρευνας. Εάν η Ουκρανία αυξήσει επιτυχώς την παραγωγή της, θα μπορούσε να γίνει προμηθευτής ενέργειας για την Ευρώπη.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει μεταμορφώσει το παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο. Οι ΗΠΑ μπορούν να αναλάβουν ηγετικό ρόλο σε αυτό το τομέα, με κινητήρια δύναμη τις πωλήσεις LNG. Αυτό είναι ήδη εμφανές στη Δυτική Ευρώπη και μπορεί σύντομα να επεκταθεί και στην Ανατολική.
