Tου Brandon Kochkodin
To 10ετές κρατικό ομόλογο των ΗΠΑ σκαρφάλωσε στο υψηλότερό του επίπεδο από τον Σεπτέμβριο την Τρίτη. Οι επενδυτές πωλούν ομόλογα μακράς διαρκείας του αμερικανικού Δημοσίου και ζητούν υψηλότερες αποδόσεις, παρόλο που η Fed κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η κίνηση αυτή ήρθε καθώς ο Τραμπ "θυμήθηκε" τις απειλές για την επιβολή δασμών. Εκνευρισμένος ακόμη που δεν του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης, ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι οι εισαγωγές από οκτώ χώρες του ΝΑΤΟ θα υπόκεινται σε δασμούς που θα ξεκινούν από επιπλέον 10% την 1η Φεβρουαρίου και θα αυξηθούν στο 25% την 1η Ιουνίου, εκτός αν υποστηρίξουν την "απόκτηση" της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ. Στη συνέχεια απείλησε να επιβάλει δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά και τη σαμπάνια, αφού ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αρνήθηκε να συμμετάσχει στο "Συμβούλιο Ειρήνης" του Τραμπ. Οι επενδυτές, προφανώς δυσαρεστημένοι από την αβεβαιότητα που δημιούργησε ο Τραμπ, αντέδρασαν απαιτώντας υψηλότερες αποδόσεις για να διατηρήσουν στην κατοχή τους τα αμερικανικά ομόλογα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο θρυλικός επενδυτής Ray Dalio απεύθυνε προειδοποίηση μιλώντας από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας. Ο Dalio, που η καθαρή του περιουσία ανέρχεται σε 15,4 δισ. δολάρια, είναι ο ιδρυτής της Bridgewater Associates, ενός από τα μεγαλύτερα και πιο επιτυχημένα hedge funds στον κόσμο, που διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία άνω των 90 δισ. δολαρίων.
"Στην άλλη πλευρά των εμπορικών ελλειμμάτων και των εμπορικών πολέμων, υπάρχουν οι πόλεμοι κεφαλαίων", είπε ο Dalio στο CNBC από το Νταβός. "Αν λάβουμε υπόψη τις συγκρούσεις, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την πιθανότητα να ξεσπάσει ένας πόλεμος κεφαλαίων. Εν ολίγοις, εάν η εμπιστοσύνη διαβρωθεί, μπορεί να μειωθεί η διάθεση των ξένων επενδυτών να συνεχίσουν να αγοράζουν αμερικανικό χρέος".
Ο δισεκατομμυριούχος μιλάει για πολέμους κεφαλαίων εδώ και χρόνια. Άρχισε να αρθρογραφεί για αυτούς από το 2018 και ανέπτυξε την ιδέα στο βιβλίο του "Principles for Dealing With the Changing World Order" ("Αρχές για την αντιμετώπιση της μεταβαλλόμενης παγκόσμιας τάξης"), που εκδόθηκε το 2021.
Πόλεμος κεφαλαίων είναι όταν το χρήμα γίνεται όπλο.
Οι εμπορικοί πόλεμοι επικεντρώνονται στα αγαθά. Οι δασμοί αυξάνονται. Οι εισαγωγές επιβραδύνονται. Οι εξαγωγές μπλοκάρονται. Οι πόλεμοι κεφαλαίου πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα. Στοχεύουν στη ροή του χρήματος που χρηματοδοτεί το εμπόριο.
Όταν μια χώρα έχει εμπορικό έλλειμμα, πρέπει να χρηματοδοτηθεί. Η χρηματοδότηση αυτή προέρχεται συχνά από το εξωτερικό. Ξένες κυβερνήσεις, ιδρύματα και επενδυτές αγοράζουν ομόλογα, μετοχές ή νόμισμα της χώρας αυτής.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτοί οι χρηματοοικονομικοί δεσμοί ενισχύονται ή/και διευρύνονται. Ξένες κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της Ιαπωνίας, κατέχουν περίπου το 25% του αμερικανικού χρέους ύψους 38 τρισ. δολαρίων.
Σε έναν πόλεμο κεφαλαίων, αυτοί οι δεσμοί χρησιμοποιούνται ως μοχλός πίεσης. Τα κράτη μπορούν να παγώσουν ή να κατάσχουν ξένα περιουσιακά στοιχεία. Μπορούν να μπλοκάρουν την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές. Μπορούν να περιορίσουν τα συστήματα δανεισμού, επενδύσεων ή πληρωμών.
Η έρευνα του Dalio δείχνει ότι αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας.
Ανατρέχει σε παραδείγματα από το 1600, όταν η Ολλανδική Δημοκρατία χρησιμοποίησε ναυτικούς αποκλεισμούς για να κυριαρχήσει στο παγκόσμιο εμπόριο, να αποκόψει αντιπάλους -όπως η Πορτογαλία- από βασικές θαλάσσιες οδούς και, τελικά, να οδηγήσει σε χρεοκοπία ανταγωνιστές όπως οι εμπορικές αυτοκρατορίες της Πορτογαλίας και της Ισπανίας. Αναφέρεται στα χρόνια πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν η Γερμανία περιόρισε την πρόσβαση της Ρωσίας στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές, συμβάλλοντας στην οικονομική πίεση που αποδυνάμωσε τη ρωσική οικονομία και τροφοδότησε την εσωτερική αστάθεια. Επισημαίνει επίσης την περίοδο πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν τα εμπάργκο και οι κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού εμπάργκο πετρελαίου στην Ιαπωνία, ενέτειναν την οικονομική πίεση πολύ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών. Στις σύγχρονες συγκρούσεις, επισημαίνει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας, όπου η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, η απαγόρευση συναλλαγών σε δολάρια και ο αποκλεισμός από τα παγκόσμια συστήματα πληρωμών έχουν χρησιμοποιηθεί για να απομονώσουν τις οικονομίες και να περιορίσουν την ικανότητά τους να χρηματοδοτούν το εμπόριο, τις κυβερνητικές δαπάνες και τις στρατιωτικές δραστηριότητες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τεράστια δύναμη σε αυτού του είδους τις συγκρούσεις. Το δολάριο είναι το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και των χρηματοοικονομικών συναλλαγών πραγματοποιείται μέσω αυτού, ενώ περίπου το 60% των αποθεματικών των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως είναι σε δολάρια ΗΠΑ. Αυτό αυξάνει την επιρροή της Ουάσιγκτον στο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα.
Δημιουργεί όμως και "αγκάθια".
Εάν οι γεωπολιτικές συγκρούσεις κλιμακωθούν, οι ξένοι επενδυτές ίσως αποφύγουν τα χρεόγραφα σε δολάρια και πιθανόν περιορίσουν τις αγορές αμερικανικού χρέους ή ακόμη και να πουλήσουν αυτό που έχουν στην κατοχή τους. Τα περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούν να παγώσουν, να υποστούν κυρώσεις ή να ελεγχθούν από άλλη κυβέρνηση, όπως το Bitcoin, ενδέχεται να προσελκύσουν επενδυτές.
"Όταν υπάρχουν συγκρούσεις, διεθνείς γεωπολιτικές συγκρούσεις, ακόμη και οι σύμμαχοι δεν θέλουν να κατέχουν ο ένας το χρέος του άλλου", είπε ο Dalio. "Προτιμούν να στραφούν σε ένα σκληρό νόμισμα. Αυτό είναι λογικό, είναι πραγματικότητα, και επαναλαμβάνεται σε όλη την παγκόσμια ιστορία".
Με τον όρο "σκληρό νόμισμα", ο Dalio αναφέρεται σε περιουσιακά στοιχεία εκτός του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ο χρυσός είναι το πιο προφανές παράδειγμα.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως το κίτρινο μέταλλο την Τρίτη σημείωσε ιστορικό υψηλό ξεπερνώντας και τα 4.700 δολάρια η ουγγιά με κέρδη άνω του 3%. Τον τελευταίο χρόνο, ο χρυσός έχει τρέξει ένα ράλι 75%. Αυτές οι ημερήσιες επιδόσεις δεν είναι συχνές για τον χρυσό: τις έχει καταφέρει 47 φορές από το 2004, δηλαδή μία φορά κάθε 113 συνεδριάσεις.
