Του Στάθη Βασιλόπουλου
Μια διπλή πίεση, που απειλεί να ανατρέψει τους όρους του παιχνιδιού στην ελληνική αγορά πληροφορικής, βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη. Από τη μία πλευρά, οι ανατιμήσεις στο hardware έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που καθιστούν ορισμένα έργα οικονομικά ασύμφορα πριν καν ξεκινήσουν. Από την άλλη, η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει μια πρωτοφανή αύξηση παραγωγικότητας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε φρένο στις προσλήψεις, ύστερα από μια περίοδο σημαντικής ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εκρηκτικό μείγμα: έργα που κινδυνεύουν να τιναχθούν στον αέρα, εταιρείες που καλούνται να αναλάβουν μεγάλο επιχειρηματικό ρίσκο και ένα νέο εργασιακό τοπίο στο οποίο η ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό επαναξιολογείται.
Τον προβληματισμό για τις εξελίξεις στον κλάδο εξέφρασε, μιλώντας χθες σε δημοσιογραφική εκδήλωση, ο Γιάννης Λουμάκης, διευθύνων σύμβουλος της Uni Systems, της εταιρείας πληροφορικής του ομίλου Φέσσα.
Η πιο άμεση από τις προκλήσεις στην αγορά προέρχεται από το hardware, όπου οι ανατιμήσεις έχουν πλέον λάβει διαστάσεις που δυσκολεύουν ουσιαστικά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων. Σε ορισμένες περιπτώσεις το κόστος έχει αυξηθεί ακόμη και κατά 150%, δημιουργώντας ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας για τις εταιρείες που συμμετέχουν σε διαγωνισμούς για δημόσια έργα ή βρίσκονται ήδη σε διαδικασία υλοποίησης.
"Όταν βρίσκεσαι μέσα σε μια σύμβαση ή υπό αξιολόγηση, αυτές οι τιμές είναι απαγορευτικές για να μπορέσεις να συμμετέχεις και να υλοποιήσεις το έργο", σημείωσε ο επικεφαλής της Uni Systems.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν έργα που ήδη τρέχουν, για τα οποία οι αρχικές τιμές πλέον δεν ισχύουν. Υπάρχουν όμως και νέα έργα που έρχονται, στα οποία οι εταιρείες καλούνται να αποφασίσουν αν μπορούν να αναλάβουν ένα τόσο μεγάλο ρίσκο.
Όπως χαρακτηριστικά μεταφέρεται από την αγορά, δεν μπορεί το Δημόσιο να ζητά "κλειδωμένη" τιμή για ένα έργα πενταετίας, όταν οι διεθνείς προμηθευτές δίνουν πλέον προσφορές με ορίζοντα λίγων εβδομάδων ή μηνών.
Χαρακτηριστική ήταν η αποστροφή του κ. Λουμάκη, ο οποίος, αναφερόμενος σε διαγωνισμό του ΕΔΥΤΕ, στο οποίο συμμετείχε η Uni Systems και τελικά δεν προχώρησε, σημείωσε: "Ήταν η πρώτη φορά που κατέπεσε έργο του δημοσίου και… κάναμε τον σταυρό μας που δεν θα χρειαστεί να το εκτελέσουμε".
Η κρίση της μνήμης και η πίεση από το AI
Στην "καρδιά" του προβλήματος βρίσκεται η παγκόσμια έκρηξη ζήτησης για μνήμες, η οποία συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ο κ. Λουμάκης περιέγραψε μια μεγάλη μετατόπιση στην παραγωγή των κατασκευαστών μνήμης. Όπως είπε, οι εταιρείες δεν παράγουν πλέον στον ίδιο βαθμό τις κλασικές μνήμες, αλλά στρέφονται σε advanced memory chips, προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες του AI. Αυτό έχει δημιουργήσει τεράστια πίεση στην αλυσίδα παραγωγής. Οι μνήμες δεν αφορούν μόνο τους υπολογιστές, αλλά κάθε ψηφιακή συσκευή και υποδομή: από smartphones και servers έως data centers, αυτοκίνητα, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και δημόσιες ψηφιακές πλατφόρμες.
Η κατάσταση έχει φτάσει στο σημείο όπου ακόμη και μεγάλοι προμηθευτές αδυνατούν να εγγυηθούν τιμές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο CEO της Uni Systems ανέφερε χαρακτηριστικά πρόσφατη περίπτωση διαγωνισμού στον ιδιωτικό τομέα, όπου ο προμηθευτής έδωσε στην εταιρεία ισχύ προσφοράς μόλις 15 ημερών.
Ο ΣΕΠΕ ζητά λύση, αλλά η αγορά βλέπει αδιέξοδο
Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδος (ΣΕΠΕ) έχει ήδη θέσει το ζήτημα στην κυβέρνηση, ζητώντας μια θεσμική λύση για τις εταιρείες που βρίσκονται — ή ενδέχεται να βρεθούν — "εγκλωβισμένες" σε συμβάσεις με τιμές που πλέον δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital.gr, είχε ετοιμαστεί σχετική τροπολογία, η οποία προέβλεπε τη δυνατότητα υπαναχώρησης των εταιρειών από την υπογραφή σύμβασης χωρίς σοβαρές επιπτώσεις (με την καταβολή ενός περιορισμένου χρηματικού penalty) σε περιπτώσεις όπου αποδεδειγμένα οι τιμές είχαν αυξηθεί άνω του 50%. Ωστόσο, η ρύθμιση αυτή δεν προχώρησε. "Ο κλάδος έχει ζητήσει κυβερνητική παρέμβαση, αλλά η απάντηση της κυβέρνησης είναι’’bad lucκ’’, είπε κ. Λουμάκης.
Το δεύτερο μέτωπο σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Γιάννης Λουμάκης έκανε λόγο για "τρομακτική παραγωγικότητα" από τη χρήση του AI — μια εξέλιξη που, όπως σημείωσε, έχει ήδη επιβεβαιωθεί στην πράξη. "Με τον ίδιο κόσμο που έχεις, μπορείς να κάνεις πολύ παραπάνω πράγματα", ανέφερε, φέρνοντας στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα για την επίδραση στις προσλήψεις.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα και τις απαιτήσεις των πελατών, οι οποίοι θα αρχίσουν να ενσωματώνουν τα νέα δεδομένα στο κόστος και στον χρόνο υλοποίησης των έργων. "Ένα έργο που μέχρι πρότινος απαιτούσε 500 ανθρωπομήνες μπορεί πλέον να ζητείται να ολοκληρωθεί σε 50 ανθρωπομήνες", σημείωσε.
Ο ίδιος δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για τις ευρύτερες κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της μετάβασης, εστιάζοντας κυρίως στους νέους εργαζόμενους υψηλής εκπαίδευσης — τους λεγόμενους white collars — και ιδιαίτερα στα νέα άτομα που εισέρχονται τώρα στην αγορά εργασίας. Είναι ενδεικτικό ότι η Uni Systems προχώρησε την περσινή χρονιά σε 344 νέες προσλήψεις, ωστόσο, όπως ανέφερε ο κ. Λουμάκης, κάτι αντίστοιχο δεν αναμένεται να επαναληφθεί φέτος.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι, παρά τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, τα ερωτήματα παραμένουν περισσότερα από τις απαντήσεις, σημειώνοντας ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να κινηθούν ταχύτατα για να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες.
Την ήδη επιβαρυμένη εικόνα στην αγορά πληροφορικής έρχεται να επιδεινώσει περαιτέρω και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η οποία, σύμφωνα με τη διοίκηση της Uni Systems, έχει αρχίσει να επηρεάζει τις επενδυτικές αποφάσεις, ακόμη και μεγάλων ιδιωτικών ομίλων.
Όπως ανέφερε ο κ. Λουμάκης, από τις αρχές του έτους —και ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στον Κόλπο— καταγράφεται μια επιφυλακτικότητα στον ιδιωτικό τομέα. "Σαφέστατα βλέπουμε στον ευρύτερο ιδιωτικό τομέα ένα μούδιασμα της αγοράς. Πελάτες μας, ακόμη και μεγάλοι όμιλοι που είχαν σχεδιάσει έργα, βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε στάση αναμονής", σημείωσε, προσθέτοντας ότι παραμένει ασαφές πόσο θα διαρκέσει αυτή η τάση.
Ισχυροί ρυθμοί ανάπτυξης και pipeline έργων ύψους 400 εκατ.
Σε επίπεδο οικονομικών επιδόσεων, η Uni Systems καταγράφει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια, υπεραποδίδοντας σε σχέση με την αγορά. Όπως ανέφερε η διοίκηση, την τελευταία πενταετία τα έσοδα της εταιρείας αυξάνονται με μέσο ετήσιο ρυθμό 15%, όταν ο κλάδος της πληροφορικής κινείται περίπου στο 6%-7%, επίδοση που αποτυπώνει τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων της τόσο στην ελληνική αγορά όσο και διεθνώς. Ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε πέρσι περίπου στα 264 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική πορεία της εταιρείας, ενώ το ανεκτέλεστο υπόλοιπο έργων ανέρχεται στα 671 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ισχυρή ορατότητα για τα επόμενα έτη.
Καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη διαδραμάτισαν τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF), όπου η Uni Systems συγκαταλέγεται στους βασικούς αναδόχους, με σημαντικό αριθμό έργων σε εξέλιξη. Παρά την επικείμενη ολοκλήρωση του προγράμματος, η διοίκηση εκτιμά ότι θα υπάρξει συνέχεια στην επενδυτική δραστηριότητα μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εταιρεία εκτιμά ότι διαμορφώνεται pipeline έργων στην ελληνική αγορά ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ, τα οποία σκοπεύει να διεκδικήσει. Παράλληλα, διατηρεί ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές, ενώ βασικοί πυλώνες ανάπτυξης παραμένουν ο δημόσιος τομέας, ο χρηματοοικονομικός κλάδος, η ενέργεια και η Άμυνα.
