Της Ξανθής Γούναρη
Και μόνο το γεγονός ότι δεν υπάρχει κατηγορία γαλακτοκομικού χωρίς plant based "κλώνο" δείχνει ότι τα φυτικά προϊόντα δεν είναι παροδική μόδα. Ωστόσο, η περίοδος της ανεμπόδιστης ανάπτυξης φαίνεται να έχει ολοκληρωθεί στην ελληνική αγορά.
Μετά την εκρηκτική άνοδο της περιόδου 2017–2021, όταν τα φυτικά γαλακτοκομικά κατέγραφαν ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης άνω του 30%, η κατηγορία εισέρχεται πλέον σε φάση αναπροσαρμογής, υπό την πίεση του διαθέσιμου εισοδήματος και της τιμής.
Σύμφωνα με στοιχεία της Circana για το 11μηνο έως τις 23 Νοεμβρίου 2025, η συνολική αξία της αγοράς φυτικών προϊόντων (ροφήματα, επιδόρπια, κρέμες, τυριά και παγωτά) διαμορφώνεται στα 48,023 εκατ. ευρώ, από 54,475 εκατ. ευρώ το 2023, καταγράφοντας πτώση 11,8% σε δύο χρόνια.
Η οριακή άνοδος του 2025 σε σχέση με το αδύναμο 2024 (+1,86% σε αξία) δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα: το plant based πιέζεται, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα γίνεται ο βασικός ρυθμιστής της κατανάλωσης, κάτι που αποτυπώνεται και στην μεγάλη άνοδο που καταγράφουν τα φθηνότερα φυτικά γαλακτοκομικά ιδιωτικής ετικέτας.
Λιγότερα φυτικά ροφήματα
Η μεγαλύτερη κατηγορία της αγοράς, τα φυτικά ροφήματα, δέχεται το βαρύτερο πλήγμα. Με αξία 32,356 εκατ. ευρώ το 11μηνο 2025 καταγράφει πτώση 3,49% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι. Από το 2023 (39,584 εκατ. ευρώ) τα φυτικά ροφήματα υποχώρησαν στα 36,910 εκατ. ευρώ το 2024 και συνεχίζεται η πτώση το 2025, καταγράφοντας συνολική μείωση τζίρου 18,3% σε δύο χρόνια.
Σε όγκο, η εικόνα είναι εξίσου προβληματική: -4,25% το 11μηνο 2025, με τα λίτρα να μειώνονται από 13,385 εκατ. το αντίστοιχο διάστημα του 2024 σε 12,816 εκατ. φέτος.
Η τάση είναι διεθνής. Στις ΗΠΑ, οι πωλήσεις φυτικών ροφημάτων υποχώρησαν κατά 5% το 2024, καθώς το συμβατικό γάλα ανέκτησε μερίδιο με προσφορές και χαμηλότερες τιμές. Στη Βρετανία, το γάλα βρώμης αυξήθηκε κατά 7,2% σε όγκο, αλλά αυτό οφείλεται στη μετατόπιση εντός της κατηγορίας (από αμύγδαλο σε βρώμη) και όχι σε νέους καταναλωτές.
Παγκοσμίως, η αγορά φυτικών ροφημάτων εκτιμάται σε 19,51 δισ. δολάρια το 2025 και προβλέπεται να φτάσει τα 45,64 δισ. δολάρια έως το 2035, με ρυθμό ανάπτυξης 8,87%. Η Ευρώπη παραμένει ισχυρή αγορά, με τη Γερμανία να ηγείται με πάνω από 1,5 εκατ. vegan καταναλωτές.
Αδύναμα τα τυριά
Τα φυτικά τυριά αποτελούν την αδύναμη κατηγορία της αγοράς. Με αξία 4,429 εκατ. ευρώ το 11μηνο 2025, καταγράφουν πτώση 3,21% σε σχέση με πέρυσι. Η κατηγορία έχει χάσει 16,2% της αξίας της σε δύο χρόνια, ενώ σε όγκο, η πτώση είναι 7,06%.
Το πρόβλημα είναι διπλό: αφενός η τιμή, αφετέρου η γεύση και η υφή που δεν πείθουν ακόμα την πλειονότητα των καταναλωτών.
Παγκοσμίως όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Η ευρωπαϊκή αγορά φυτικών τυριών προβλέπεται να τριπλασιαστεί από τα 680 εκατ. δολάρια το 2025 στα 2,13 δισ. δολάρια έως το 2035, με ρυθμό ανάπτυξης 12,1% ετησίως. Η Γερμανία, η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες ηγούνται της ανάπτυξης, με τα προϊόντα με βάση τη σόγια να κυριαρχούν με μερίδιο 38,2%.
Οι εξαιρέσεις
Υπάρχουν όμως και κατηγορίες που πηγαίνουν κόντρα στο ρεύμα.
Τα φυτικά παγωτά αποτελούν τη μεγάλη έκπληξη της φετινής χρονιάς. Από τα 306.818 ευρώ του 11μήνου 2024, εκτινάχθηκαν στα 715.247 ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025, σημειώνοντας άνοδο 133,1%. Σε όγκο, η άνοδος ήταν εξίσου εντυπωσιακή στο 93,91%, με τα κιλά να αυξάνονται από 34.441 σε 66.784.
Η επιτυχία της κατηγορίας οφείλεται σε τρεις παράγοντες: Πρώτον, είναι νέα στην ελληνική αγορά και οι καταναλωτές τη δοκιμάζουν. Δεύτερον, το μέγεθος της αγοράς (715.000 ευρώ) σημαίνει ότι ακόμα και μικρές απόλυτες αυξήσεις δίνουν μεγάλα ποσοστά. Τρίτον, ως εποχιακό προϊόν του καλοκαιριού, έχει χαμηλότερη συχνότητα αγοράς και οι καταναλωτές είναι πρόθυμοι να πληρώσουν premium.
Διεθνώς, η παγκόσμια αγορά φυτικών παγωτών αναμένεται να φτάσει τα 2,6 δισ. δολάρια το 2025 και να αγγίξει τα 5,3 δισ. δολάρια έως το 2035, με ρυθμό ανάπτυξης 9,8% ετησίως, σύμφωνα με την Future Market Insights.
Τα φυτικά επιδόρπια αποτελούν την άλλη ιστορία επιτυχίας, με την αξία τους να αυξάνεται κατά 26,2% το 11μηνο 2025, φτάνοντας τα 5,669 εκατ. ευρώ από 4,492 εκατ. ευρώ πέρυσι. Σε όγκο, η άνοδος είναι ακόμη πιο έντονη: 30,88%, με τις μονάδες να φτάνουν τις 797.140 από 609.083.
Η κατηγορία επωφελείται από την τάση για γρήγορες, υγιεινές λύσεις σνακ και από τιμές που - αν και υψηλότερες από τα συμβατικά προϊόντα - παραμένουν σχετικά προσιτές για μεμονωμένες αγορές.
Τα φυτικά γαλακτοκομικά υποκατάστατα τύπου κρέμας αποτελούν την τρίτη εξαίρεση, διατηρώντας σχετικά σταθερή πορεία. Με αξία 4,854 εκατ. ευρώ το 11μηνο 2025, καταγράφουν άνοδο 14,43% σε σχέση με πέρυσι. Από το 2023 (4,651 εκατ. ευρώ) έως το 2024 (4,841 εκατ. ευρώ) και φέτος, η κατηγορία εμφανίζει ομαλή ανάπτυξη 4,4%, με τον όγκο να αυξάνεται κατά 13,77%.
Τα private label ο μεγάλος κερδισμένος
Το πιο καθαρό μήνυμα της αγοράς προέρχεται από τα φυτικά γαλακτοκομικά ιδιωτικής ετικέτας. Το 11μηνο 2025, η αξία των private label φυτικών προϊόντων αυξήθηκε κατά 39,5%, στα 6,555 εκατ. ευρώ.
Η διείσδυση εκτινάχθηκε από 11,1% (2023) σε 14,0% (2024) και 20,3% φέτος - σχεδόν διπλάσια σε δύο χρόνια - αποτυπώνοντας τη στροφή των καταναλωτών σε οικονομικότερες επιλογές χωρίς πλήρη έξοδο από την κατηγορία. Στη Βόρεια Αμερική και Ευρώπη, τα private label κατέχουν ήδη 35-40% της αγοράς.
Ποιοι επενδύουν
Παρά τη συρρίκνωση, οι βιομηχανίες τροφίμων δεν εγκαταλείπουν την κατηγορία. Η Ελληνικά Γαλακτοκομεία (Όλυμπος) της οικογένειας Σαράντη με τη σειρά Καρπός ήταν από τις πρώτες που άνοιξε στα φυτικά ροφήματα και επιδόρπια, προχωρώντας στη μετατροπή του εργοστασίου της Γαλακτοβιομηχανίας Ροδόπη στην Ξάνθη σε αποκλειστική μονάδα φυτικών προϊόντων. Στους πρωταγωνιστές ανήκει και η ΔΕΛΤΑ (Vivartia) με παρουσία σε ροφήματα, κρέμες και επιδόρπια, ενώ δυναμική είσοδο έχει κάνει και η Δωδώνη πριν πωληθεί στους Σαρανταίους. Στα ράφια των σούπερ μάρκετ ισχυρή παρουσία έχουν οι πολυεθνικές Arla, Arivia και Alpro (Numil).
Στην επαγγελματική αγορά, η FrieslandCampina Hellas έχει λανσάρει από το 2023 δύο σειρές ροφημάτων, ενώ η ελληνική Kafea Terra διαθέτει τέσσερα φυτικά ροφήματα για τους επαγγελματίες της καφεστίασης. Πέρα από τη γαλακτοβιομηχανία, είσοδο έχει κάνει από το 2018 η Coca Cola μέσω του Adez, αλλά και η Γιώτης με το brand Fytro.
Στα φυτικά τυριά, ισχυρή παρουσία έχουν η Family Food, η πολυεθνική Arivia, η Κολιός και η Ελληνικές Φάρμες. Στα παγωτά, η Plan(e)t Foods είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία που κυκλοφόρησε vegan παγωτό στο λιανεμπόριο, ενώ σχετικές επιλογές προσφέρουν η Kayak, η ΕΒΓΑ και η Algida.
Η επόμενη φάση του plant based στην Ελλάδα δεν θα κριθεί από το trend αλλά από την τιμή, την ποιότητα και την ικανότητα των εταιρειών να μιλήσουν στο πορτοφόλι του καταναλωτή.
