Της Ξανθής Γούναρη
Από την εξαγορά της το 2023 από το fund SMERemediumCAP, με επικεφαλής τον πολύπειρο τραπεζίτη Νίκο Καραμούζη, η ΕΨΑ, μια από τις παλαιότερες και πιο εμβληματικές ελληνικές εταιρείες αναψυκτικών, έχει δεχθεί τρεις κεφαλαιακές ενέσεις: 3,2 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο του 2023, 5,1 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο του 2024 και 4,49 εκατ. ευρώ πριν ένα μήνα. Συνολικά, περίπου 12,8 εκατ. ευρώ φρέσκα κεφάλαια έχουν εισρεύσει στην εταιρεία, με το μετοχικό κεφάλαιο να εκτοξεύεται από τα 4,83 εκατ. ευρώ στα 14,43 εκατ. ευρώ.
Η τελευταία αύξηση δεν ήταν επιλογή αλλά αναγκαιότητα. Στο τέλος του 2024, τα ίδια κεφάλαια είχαν υποχωρήσει στο 1,23 εκατ. ευρώ, κάτω από το όριο του μισού του μετοχικού κεφαλαίου, ενώ οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις των 8,7 εκατ. ευρώ υπερέβαιναν το κυκλοφορούν ενεργητικό κατά 4,26 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας έντονη πίεση στη ρευστότητα.
Ζημιές ρεκόρ και αναγκαία χρηματοδότηση
Το 2024 αποδείχθηκε η δυσκολότερη χρονιά των τελευταίων δεκαετιών για την ΕΨΑ. Οι ζημιές μετά από φόρους εκτοξεύτηκαν στα 4,44 εκατ. ευρώ από 1,04 εκατ. ευρώ το 2023, ενώ το EBITDA γύρισε βαθιά αρνητικό στα -3,01 εκατ. ευρώ. Ο κύκλος εργασιών υποχώρησε οριακά (-0,26%) στα 12,88 εκατ. ευρώ, ενώ τα συσσωρευμένα ελλείμματα έφτασαν τα 14,73 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, ο δανεισμός παρέμεινε υψηλός στα 6,73 εκατ. ευρώ, με τη διοίκηση να εξασφαλίζει νέα χρηματοδότηση 3,4 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των λειτουργικών αναγκών. Η ίδια αποδίδει την επιδείνωση κυρίως στο αυξημένο κόστος πρώτων υλών, στις ανατιμήσεις και στα υψηλά έξοδα που συνδέονται με την ανανέωση του brand, τη διαφημιστική παρουσία και την ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Το προσωπικό παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο το 2024, με μέσο όρο 107 εργαζομένων, ωστόσο το κόστος απασχόλησης αυξήθηκε κατά 14,6%, φθάνοντας τα 3,53 εκατ. ευρώ και απορροφώντας πάνω από το ένα τέταρτο του τζίρου. Οι αποζημιώσεις εκτοξεύτηκαν στις 240 χιλ. ευρώ από μόλις 41 χιλ. ευρώ το 2023, ένδειξη εσωτερικών αλλαγών και αναδιοργάνωσης.
Στροφή στην εγχώρια αγορά και υποχώρηση εξαγωγών
Η γεωγραφική ανάλυση των πωλήσεων αποκαλύπτει μια στροφή προς την εγχώρια αγορά. Οι πωλήσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν πέρσι κατά 4,2%, στα 11,78 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας πλέον το 91,4% του συνολικού τζίρου. Αντίθετα, οι εξαγωγές υποχώρησαν σημαντικά: -38,4% σε τρίτες χώρες και -12,8% στην Ε.Ε., περιορίζοντας τη συνολική τους συμβολή στο 8,6%.
Η εξέλιξη αυτή αποκλίνει από τους στόχους του επενδυτικού πλάνου 2023–2027 της νέας ιδιοκτησίας, που προέβλεπε ενίσχυση των εξαγωγών στο 15% του τζίρου, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία μιας μικρής ελληνικής εταιρείας να κρατήσει εξαγωγική ορμή εν μέσω πίεσης κόστους και ανταγωνισμού.
Αυξάνονται τα μερίδια
Παρ’ όλα αυτά, πίσω από τους αριθμούς διαφαίνεται μια πιο αισιόδοξη εικόνα στην αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία από την αγορά που έχει στη διάθεσή του το Capital.gr, η ΕΨΑ μέχρι τα τέλη Αυγούστου 2025 κατέγραψε άνοδο 61,5% σε όγκο πωλήσεων και μερίδιο 2,9% στο σύνολο της αγοράς αναψυκτικών. Στην πορτοκαλάδα διατηρεί μερίδιο 11,1%, στη λεμονάδα 17,7%, ενώ οι ισχυρότερες επιδόσεις της εντοπίζονται στη βόρεια Ελλάδα.
Στην Αττική, αν και περιορίζεται στο 1,9%, η τάση είναι ανοδική. Η Coca-Cola 3Ε εξακολουθεί να κυριαρχεί με 53,1%, οι Βίκος και PepsiCo κινούνται στο 8%, ενώ η ΕΠΑΠ και η Λουξ βρίσκονται κοντά στο 4,5%. Η ΕΨΑ απέχει ακόμη από τους μεγάλους, αλλά για πρώτη φορά μετά από χρόνια φαίνεται να κερδίζει μερίδια με σταθερό ρυθμό.
Το στοίχημα του Νίκου Καραμούζη
Τον Μάιο του 2024, ο Νίκος Καραμούζης είχε δηλώσει πως φιλοδοξεί να καταστήσει την αιωνόβια εταιρεία "μία από τις ηγετικές δυνάμεις της αγοράς" μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Το αναπτυξιακό πλάνο 2023–2027, που έχει πλέον υπερβεί τα αρχικά του κεφάλαια, εστιάζει στην αναγέννηση του brand, στην αναβάθμιση της παραγωγής, στην πανελλαδική επέκταση, στην ενίσχυση των εξαγωγών και στις επενδύσεις σε ανθρώπους και συστήματα.
Ο τότε διευθύνων σύμβουλος Τάκης Πέρκιζας, που αποχώρησε τον Ιούλιο του 2025, είχε θέσει ως στόχο την επιστροφή σε κερδοφορία "κάπου στη μέση της περιόδου".
Από τα ΕΛΠ στα ΔΠΧΑ
Το 2024 ήταν επίσης η πρώτη χρονιά που η ΕΨΑ δημοσίευσε τις οικονομικές της καταστάσεις βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), εγκαταλείποντας τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα - μια κίνηση που ενισχύει τη διαφάνεια και δείχνει την πρόθεση για εταιρική ωριμότητα.
Οι ορκωτοί ελεγκτές της Grant Thornton, στην έκθεσή τους, επισημαίνουν την κατάσταση των αρνητικών κεφαλαίων αλλά αναγνωρίζουν ότι η διοίκηση έχει λάβει μέτρα βελτίωσης και συνέταξαν τις καταστάσεις με βάση την αρχή της συνέχισης δραστηριότητας (going concern).
Οι προοπτικές και οι δυσκολίες
Η διοίκηση εμφανίζεται σήμερα πιο συγκρατημένη αλλά αισιόδοξη. Σύμφωνα με τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του 2024, εκτιμάται ότι θα υπάρξει αύξηση των πωλήσεων το 2025, ενώ παράλληλα πραγματοποιούνται οι απαραίτητες ενέργειες για εξορθολογισμό του κόστους. Η εστίαση στη λειτουργική αποδοτικότητα έρχεται μετά από ένα έτος βαριάς επένδυσης στο marketing και στη δημιουργία νέων προϊόντων.
Παράλληλα, η εταιρεία προχώρησε το 2024 σε σημαντικές διαφημιστικές καμπάνιες και στην εγκαινίαση νέων συνεργασιών με μεγάλες αλυσίδες supermarkets - κινήσεις που αναμένεται να αποδώσουν καρπούς εφέτος. Το χρηματοοικονομικό κόστος, που παραμένει υψηλό, αναμένεται επίσης να μειωθεί χάρη στην πτώση των επιτοκίων και τη βελτίωση των όρων χρηματοδότησης.
Παρά τις δυσκολίες στην αγορά με ασταθείς τιμές πρώτων υλών, σκληρό ανταγωνισμό και αβεβαιότητα λόγω των παγκόσμιων γεωπολιτικών εξελίξεων, αν το brand ΕΨΑ καταφέρει να συνδυάσει τη δυναμική των πωλήσεων με επιστροφή σε κερδοφορία, το στοίχημα των 12,8 εκατ. ευρώ του Νίκου Καραμούζη μπορεί να δικαιωθεί.
Η διαδρομή ενός ελληνικού θρύλου
Από ένα μικρό εργοστάσιο ψυγείων στους πρόποδες του Πηλίου έως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα της ελληνικής βιομηχανίας αναψυκτικών, η ιστορία της ΕΨΑ μοιάζει με ταινία εποχής.
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1924 στην Αγριά Βόλου από τα αδέλφια Κοσμαδόπουλους, οι οποίοι θέλησαν να αξιοποιήσουν την υπερπαραγωγή λεμονιών της περιοχής. Ο Γερμανός χημικός Herr Otto ήταν εκείνος που συνέθεσε τη μυστική συνταγή της λεμονάδας, η οποία παραμένει αναλλοίωτη έως σήμερα. Μετά τη χρεοκοπία της Τράπεζας Κοσμαδόπουλου, η Εθνική Τράπεζα ανέλαβε την εταιρεία το 1936 και επένδυσε στη βιομηχανική της αναγέννηση, με εμβληματική στιγμή τη δημιουργία του κοντόχοντρου μπουκαλιού το 1950 από τον Αριστείδη Αλεξανδρίδη.
Από το 1969, η οικογένεια Τσαούτου ανέλαβε τη σκυτάλη, επεκτείνοντας τη δραστηριότητα σε όλη την Ελλάδα και καθιερώνοντας την ΕΨΑ ως συνώνυμο της ποιότητας. Το νερό του Πηλίου, τα ελληνικά φρούτα και η επιμονή στη φυσικότητα των προϊόντων έγιναν το τρίπτυχο της επιτυχίας. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η ΕΨΑ εισήγαγε καινοτομίες όπως τα πρώτα βιολογικά αναψυκτικά και την πρώτη ελληνική cola με στέβια, ενώ διατήρησε το εργοστάσιό της στην Αγριά, το οποίο φιλοξενεί σήμερα και μικρό μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία της.
Έναν αιώνα μετά, η εταιρεία περνά μια ακόμη κρίσιμη καμπή. Όμως, όπως και τότε που ο Ελευθέριος Βενιζέλος εγκαινίαζε το πρώτο εργοστάσιο το 1924, το νερό του Πηλίου εξακολουθεί να ρέει - και μαζί του, η ελπίδα ότι η λε-μοναδική ιστορία της ΕΨΑ θα γνωρίσει και μια νέα αυγή.
