Του Νίκου Ρουσάνογλου
Μία από τις σημαντικές νέες συμβάσεις παραχώρησης των τελευταίων ετών προσέθεσε στην "φαρέτρα" του ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, με την ολοκλήρωση της συμφωνίας για την ανάληψη της λειτουργίας, συντήρησης κι εκμετάλλευσης της Εγνατίας Οδού και των τριών κάθετων αξόνων της. Πρόκειται για έναν αυτοκινητόδρομο μήκους 658 χιλιομέτρων, ενώ επιπλέον 225 χιλιόμετρα αφορούν τους κάθετους άξονες προς Αλβανία, FYROM και Βουλγαρία.
Σύμφωνα με πρόσφατη εταιρική παρουσίαση του ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η νέα σύμβαση, διάρκειας 35 ετών, αναμένεται να αποδώσει, στο σύνολο της περιόδου εκμετάλλευσης, έσοδα 11,5 δις ευρώ (από την κυκλοφορία των οχημάτων) και λειτουργικά κέρδη 6,9 δις ευρώ, με το σχετικό περιθώριο να διαμορφώνεται σε 60,4%. Υπενθυμίζεται ότι στο σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-Egis Projects, που έχει αναλάβει την σύμβαση παραχώρησης, η συμμετοχή του ελληνικού ομίλου διαμορφώνεται σε 90%.
Παράλληλα, θα υπάρξουν και πολύ σημαντικά ενδοομιλικά οφέλη, ιδίως για την ΤΕΡΝΑ, τον κατασκευαστικό "βραχίονα" του ομίλου, ο οποίος θα αναλάβει το σημαντικό κατασκευαστικό αντικείμενο που συνοδεύει την σύμβαση, αλλά και τα έργα βαριάς συντήρησης. Πηγές του ομίλου σημειώνουν ότι συνολικά θα πραγματοποιηθούν επενδύσεις 3,8 δις ευρώ, για έργα ανάταξης και βαριάς συντήρησης του οδικού άξονα. Επομένως, μαζί με το τίμημα των 1,27 δισ. ευρώ, υπολογίζεται ότι η Εγνατία Οδός, θα απαιτήσει κεφάλαια άνω των 5 δισ. ευρώ. Από τα έργα αυτά, 820 εκατ. ευρώ, αφορούν την πρώτη πενταετία, δηλαδή την περίοδο μέχρι το τέλος του 2030.
Πρόκειται για εργασίες αντικατάστασης ασφαλτικών και οδοστρωμάτων, βαριάς συντήρησης τεχνικών έργων (γέφυρες, σήραγγες) αντικατάστασης οριζόντιας και κάθετης σήμανσης (πινακίδες, διαγράμμιση) και αντικατάστασης μεταλλικών στηθαίων ασφαλείας. Η σύμβαση παραχώρησης προβλέπει επίσης την κατασκευή και λειτουργία 16 Σταθμών Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών (ΣΕΑ) και 12 σύγχρονων χώρων στάθμευσης και αναψυχής κατά μήκος του οδικού άξονα.
Η κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980. Μέσω των συνολικών επενδύσεων ανάταξης και βαριάς συντήρησης ύψους 3,8 δισ. ευρώ που θα υλοποιήσει ο παραχωρησιούχος, ο αυτοκινητόδρομος θα εκσυγχρονιστεί και θα αναβαθμιστεί σε όλα τα επίπεδα, ώστε να ενισχυθεί σημαντικά η λειτουργικότητά του και η εξυπηρέτηση των χρηστών. Η Εγνατία Οδός αποτελεί τον μεγαλύτερο, εν λειτουργία, αυτοκινητόδρομο της χώρας, με συνολικό μήκος περίπου 900 χιλιόμετρα, και έναν από τους μεγαλύτερους ενιαίους αυτοκινητοδρόμους στην Ευρώπη. Διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα από Ανατολή προς Δύση, ξεκινώντας από το Λιμάνι Ηγουμενίτσας, που συνδέει την Ελλάδα με την Ιταλία, και καταλήγοντας στα ελληνοτουρκικά σύνορα.
Η περιοχή επιρροής της συγκεντρώνει το 54% της αγροτικής παραγωγής και το 41% της συνολικής απασχόλησης στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία της χώρας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Εγνατία Οδός ενώνει τα μεγάλα οικονομικά και βιομηχανικά κέντρα της Δύσης με εκείνα της Ανατολής, δημιουργώντας έναν ισχυρό και διαρκή εμπορικό σύνδεσμο μεταξύ τους. Παράλληλα, αποτελεί συλλεκτήρια οδό για το σύστημα μεταφορών στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς οι Πανευρωπαϊκοί Διάδρομοι IV (Βερολίνο–Σόφια–Θεσσαλονίκη), IX (Ελσίνκι–Αλεξανδρούπολη) και Χ (Βιέννη–Βελιγράδι–Θεσσαλονίκη) καταλήγουν στον άξονά της.
Εν τω μεταξύ, από τα μεσάνυχτα της 1ης Ιανουαρίου, τέθηκαν σε ισχύ και οι νέες τιμές των διοδίων, παράλληλα με την επαναλειτουργία των σταθμών, υπό το νέο καθεστώς πλέον. Σύμφωνα με τα όσα προβλέπει η σύμβαση, τα διόδια αναπροσαρμόστηκαν σε 0,04 ευρώ/χιλιόμετρο. Παράλληλα, οι δωρεάν διελεύσεις θα ισχύουν, για χρονικό διάστημα δύο ετών, αποκλειστικά και μόνο για όσους είναι μόνιμοι κάτοικοι εντός των ορίων των γεωγραφικών περιοχών της Εγνατίας Οδού. Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το συνολικό κόστος διέλευσης για ένα Ι.Χ. όχημα από την Ηγουμενίτσα έως τους Κήπους Έβρου, μέσω όλων των μετωπικών σταθμών, θα διαμορφωθεί σε 30,45 ευρώ από 24,45 ευρώ που ίσχυε μέχρι πρότινος, ενώ παύουν να ισχύουν τα εκπτωτικά συνδρομητικά προγράμματα της υπηρεσίας EgnatiaPass, καθώς αναμένεται να τεθούν σε ισχύ νέες προσφορές από τον ανάδοχο.
Τα πρώτα 2-3 χρόνια λειτουργίας της Εγνατίας Οδού, υπό το νέο σχήμα, θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμα, καθώς θα υλοποιηθούν έργα και παρεμβάσεις, που έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και αρκετά χρόνια, κυρίως σε ό,τι αφορά την πιστοποίηση των σηράγγων και την αξιολόγηση των εργασιών συντήρησης κι ενίσχυσης που θα χρειαστούν αυτές, προκειμένου να εκσυγχρονιστούν και να συμμορφώνονται με τις κοινοτικές προδιαγραφές ασφάλειας και λειτουργίας. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σύνθετη "άσκηση", καθώς αυτό θα πρέπει να γίνει παράλληλα με την λειτουργία του οδικού άξονα.
