Του Νίκου Ρουσάνογλου
Στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων και των εμπορικών ανακατατάξεων που δημιουργούνται το τελευταίο διάστημα βρίσκονται οι λιμενικές υποδομές της χώρας, ιδίως οι περιφερειακές, όπου δρομολογούνται σημαντικά έργα, μέσω του Υπερταμείου, που έχει απορροφήσει και την Αρχή Σχεδιασμού Λιμένων.
Σε πρόσφατη τοποθέτησή του ο υπ. Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, ανέφερε ότι "το επόμενο χρονικό διάστημα θα υπάρξουν αμερικανικές επενδύσεις σε ελληνικές λιμενικές υποδομές. Η ελληνική κυβέρνηση θα κινηθεί με διαφάνεια αλλά και αποφασιστικότητα με βάση το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο, έτσι ώστε οι λιμενικές υποδομές μας να αναβαθμιστούν, έχοντας γεωστρατηγικό και αναπτυξιακό ρόλο. Τέτοιου είδους επενδύσεις φέρνουν ανάπτυξη, νέες, καλά πληρωμένες θέσεις εργασίας και αδιαμφισβήτητα οικονομικά οφέλη. Η υπεραξία που δημιουργείται στην ευρύτερη περιοχή ενός λιμανιού, τα υποστηρικτικά επαγγέλματα που αναπτύσσονται, δηλαδή το οικοσύστημα που δημιουργείται –κατασκευαστικό, διοικητικό, τεχνολογικό–, έρχονται να συμπληρώσουν την παντοδύναμη ελληνική ποντοπόρο ναυτιλία".
Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ των έργων που, όπως φαίνεται, θα προστεθούν στην ατζέντα των λιμενικών έργων περιλαμβάνεται η δημιουργία νέου λιμανιού στην περιοχή της Ελευσίνας. Ο σχετικός διαγωνισμός αναμένεται να "βγει στον αέρα" εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, με στόχο να έχει προκύψει ανάδοχος μέχρι το τέλος του 2026. Οι νέες λιμενικές εγκαταστάσεις προβλέπεται να αναπτυχθούν στη θέση Βλύζα, δίπλα στον υφιστάμενο λιμένα Ελευσίνας, που παρουσιάζει περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης.
Το συγκεκριμένο έργο εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας ανάμεσα στην Ελλάδα και τις ΗΠΑ και στον τομέα της ναυτιλίας και της ναυπηγικής. Στόχος, με το νέο λιμάνι, είναι να δημιουργηθεί ένας κάθετος εμπορικός άξονας, με αφετηρία την Ελλάδα και κατάληξη στην καρδιά της Ευρώπης. Ο άξονας αυτός θα είναι παράλληλος με τον ενεργειακό άξονα που συμφωνήθηκε τον περασμένο Νοέμβριο στην Αθήνα και εξειδικεύθηκε στη συνέχεια στην Ουάσινγκτον και τη Νέα Υόρκη. Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, πρόκειται για μια ανταγωνιστική διαδρομή με εκείνη του κινεζικού άξονα, που φέρνει προϊόντα στην Ευρώπη μέσω του λιμανιού του Πειραιά. Ο νέος αυτός άξονας, εκτός από την Ελευσίνα, θέλει να περιλάβει το λιμάνι του Βόλου, το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, το Θριάσιο Πεδίο και το πρώην στρατόπεδο Γκόνου.
Συνολικά, αυτή την περίοδο η κυβέρνηση υλοποιεί ένα ευρύ πρόγραμμα ενίσχυσης και αναβάθμισης των λιμενικών υποδομών της χώρας. Πρόκειται για έργα συνολικού ύψους 350 εκατ. ευρώ, τα οποία αναμένεται ότι θα έχουν ολοκληρωθεί έως το 2027.
Μία από τις πρόσφατες κινήσεις ήταν και η ολοκλήρωση της σύμβασης υποπαραχώρησης του λιμανιού της Καβάλας, με την επιλεγείσα κοινοπραξία υπό τον όμιλο ΓΕΚ Τέρνα. Σύμφωνα με τη σύμβαση, ο υποπαραχωρησιούχος του Προβλήτα Φίλιππος Β’ της Καβάλας θα καταβάλει 1,85 εκατ. ευρώ εφάπαξ και σε διάστημα 40 ετών το τίμημα των 20 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 2% των εκτιμώμενων εσόδων του υποπαραχωρησιούχου. Παράλληλα, ο υποπαραχωρησιούχος αναλαμβάνει δεσμευτικές επενδύσεις ύψους επίσης 20 εκατ. ευρώ.
Στον αντίποδα, ο διαγωνισμός για την παραχώρηση ποσοστού 50% (συν μία μετοχή) της "Οργανισμός Λιμένος Λαυρίου", που βρίσκεται στο τελικό στάδιο ανοίγματος των οικονομικών προσφορών, φαίνεται πως θα καθυστερήσει, λόγω προσφυγών που κατέθεσαν η κοινοπραξία Olympic Marine S.A. - Cruise Terminal Investment Limited Sarl (Όμιλος Γιώργου Προκοπίου και MSC Cruises) και η Jet Plan Shipping Co Ltd (Μάριος Ηλιόπουλος) στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ).
Η ΟΛΛ Α.Ε. έχει το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης των γηπέδων, κτιρίων και εγκαταστάσεων του Λιμένα Λαυρίου μέσω σύμβασης παραχώρησης που έχει συνάψει με το Ελληνικό Δημόσιο, με διάρκεια 60 ετών από την έναρξη ισχύος της (ισχύει μέχρι το 2062). Συνεπώς, ο ιδιώτης επενδυτής θα ελέγχει το λιμάνι για 36 χρόνια.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι εξελίξεις με το λιμάνι του Βόλου, μετά την ακύρωση, τον Φεβρουάριο του 2025, του διαγωνισμού παραχώρησης, στον οποίο είχε επικρατήσει ο ΟΛΘ. Αυτή την περίοδο σχεδιάζεται ένα ευρύ πρόγραμμα παρεμβάσεων αναβάθμισης των υποδομών του λιμανιού και σε μεταγενέστερο στάδιο θα εξεταστεί εκ νέου το ενδεχόμενο παραχώρησης της χρήσης του λιμανιού, το οποίο θεωρείται ένα από τα στρατηγικά λιμάνια για τον κυβερνητικό σχεδιασμό.
Η αναβάθμιση του λιμανιού της Θεσσαλονίκης
Πριν από μερικές εβδομάδες υπεγράφη και ένα από τα μεγαλύτερα έργα που θα υλοποιηθούν το επόμενο διάστημα στο σύνολο του λιμενικού οικοσυστήματος της χώρας. Ο λόγος για την επέκταση του Προβλήτα 6 στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, ένα έργο προϋπολογισμού 250 εκατ. ευρώ, το οποίο θα υλοποιήσει η κοινοπραξία Metlen-ΤΕΚΑΛ (70%-30%) για λογαριασμό του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ). Με την ολοκλήρωση της κατασκευής του Προβλήτα 6, το λιμάνι θα μπορεί να εξυπηρετεί ταυτόχρονα περισσότερα πλοία εμπορευματοκιβωτίων, καθώς και πλοία σχεδιασμού Ultra Large Container Vessels, έως 24.000 TEU. Η σημαντική αυτή εξέλιξη συμβάλλει στην παροχή αποδοτικότερων υπηρεσιών και ανταγωνιστικότερων λύσεων μεταφοράς φορτίων σε προορισμούς της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον κ. Γιάννη Τσάρα, διευθύνοντα σύμβουλο του ΟΛΘ, ο νέος Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων αναμένεται να έχει σημαντικότατο κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα στη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή, ήδη από τη φάση της κατασκευής. Με την ολοκλήρωση της κατασκευής του σε 40 μήνες, η Θεσσαλονίκη ενισχύει τη θέση της μεταξύ των λιμένων της Μεσογείου, ενώ η αυξημένη χωρητικότητα και εμπορική δραστηριότητα του λιμένα θα διαμορφώσουν ένα νέο, δυναμικό οικοσύστημα logistics, προσφέροντας πρόσθετη επενδυτική ελκυστικότητα στην περιοχή.
Συνολικά, πρόκειται για τη μεγαλύτερη ιδιωτική επένδυση στη Βόρεια Ελλάδα και εμβληματικό σκέλος του εγκεκριμένου Master Plan του ΟΛΘ, που σηματοδοτεί τη στρατηγική είσοδο της Θεσσαλονίκης στον χάρτη των κορυφαίων, σύγχρονων και ευέλικτων μεσογειακών λιμένων. Υπενθυμίζεται ότι το 2024 ο Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων σημείωσε ρεκόρ με 566.000 TEU, ενώ τα συνολικά έσοδα του Οργανισμού ξεπέρασαν τα 100 εκατομμύρια ευρώ.
