Του John Tamny
Ο σκληροπυρηνικός κεϋνσιανός Μπεν Μπερνάνκι είπε κάποτε στον Μίλτον Φρίντμαν (1912-2006): "Έχεις δίκιο, εμείς το κάναμε. Λυπούμαστε πολύ". Τι έκαναν αυτοί ή "εμείς"; Σύμφωνα με τον Φρίντμαν, η Fed απέτυχε να αυξήσει τη λεγόμενη "προσφορά χρήματος" τη δεκαετία του 1930, με αποτέλεσμα την οικονομική ύφεση.
Η λανθασμένη ανάλυση των Μπερνάνκι και Φρίντμαν βασιζόταν στην κεϋνσιανή αντίληψη ότι οι κυβερνήσεις διαθέτουν πόρους. Δεν διαθέτουν. Ακριβώς όπως οι κυβερνήσεις μπορούν να ξοδεύουν χρήματα μόνο στον βαθμό που τα αντλούν πρώτα από τον ιδιωτικό τομέα, έτσι και οι κυβερνητικοί οργανισμοί όπως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ δεν μπορούν να αυξήσουν το χρήμα που κυκλοφορεί παρά μόνο στον βαθμό που υπάρχουν αγαθά, υπηρεσίες και εργασία για "ανταλλαγή". Εν ολίγοις, το χρήμα που κυκλοφορεί είναι καθρέφτης της παραγωγής, ακριβώς επειδή χωρίς παραγωγή δεν υπάρχει χρήμα να κυκλοφορεί.
Σίγουρα κάποιοι από τους αναγνώστες θα υποστηρίξουν ότι οι κυβερνήσεις μπορούν και "τυπώνουν χρήμα" χωρίς περιορισμούς, και ενώ αυτό είναι αλήθεια, δεν είναι το ίδιο όμως με την αύξηση του χρήματος που κυκλοφορεί. Και σίγουρα δεν είναι απόδειξη ότι μια κεντρική τράπεζα ή νομισματική αρχή αυξάνει τη λεγόμενη "προσφορά χρήματος".
Δεν είναι καν κοντά, και αυτό εξηγεί γιατί το δολάριο λειτουργεί ως μέσο συναλλαγής παγκοσμίως και σε κράτη όπου το επίσημο νόμισμα είναι άλλο. Είναι οι αγορές που λειτουργούν. Ναι, οι κυβερνήσεις μπορούν και πάλι να τυπώσουν χρήμα, αλλά μόνο αυτοί που παράγουν μπορούν να αποφασίσουν ποια νομίσματα θα κυκλοφορούν. Και η παραγωγή τους είναι που καθορίζει τον όγκο των χρημάτων που κυκλοφορεί. Τίποτα άλλο.
Ο Φρίντμαν υποστήριξε, όπως και οι επίγονοί του μέχρι σήμερα, ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ προκάλεσε τη Μεγάλη Ύφεση λόγω της αποτυχίας της να αυξήσει τη λεγόμενη "προσφορά χρήματος". Ο Φρίντμαν επικαλέστηκε, όπως επικαλούνται και οι επίγονοί του, ένα κεϋνσιανό επιχείρημα που δεν διαφέρει από την παραδοσιακή κεϋνσιανή ψευδαίσθηση ότι οι κρατικές δαπάνες μπορούν να αυξήσουν την οικονομική ανάπτυξη. Όχι, δεν μπορούν. Οι κυβερνήσεις αντλούν τη δύναμη τους να δαπανούν από τον ιδιωτικό τομέα.
Αυτό που ισχύει για τις κρατικές δαπάνες ισχύει και για τα χρήματα σε κυκλοφορία. Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να τα αυξήσουν. Το να υπονοείται το αντίθετο ισοδυναμεί με κεϋνσιανό μυστικισμό, σύμφωνα με τον οποίο ένα αποτέλεσμα της παραγωγής (χρήματα) μπορεί να τεθεί σε κυκλοφορία από έναν φορέα που δεν παράγει τίποτα. Λυπάμαι, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Τα χρήματα έχουν μόνο έναν σκοπό, που είναι να διευκολύνουν την ανταλλαγή αγαθών, υπηρεσιών και εργασίας. Χωρίς κανένα από τα τρία, τα χρήματα παύουν και πάλι να κυκλοφορούν.
Αυτό εξηγεί τη μείωση του χρήματος σε κυκλοφορία στη δεκαετία του 1930: ήταν αποτέλεσμα της τρομερά κακής πολιτικής του Χέρμπερτ Χούβερ και του Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ. Σκεφτείτε τους ανώτατους φορολογικούς συντελεστές που έφτασαν το 83%, τους δασμούς-ρεκόρ σε 20.000 εισαγόμενα προϊόντα, τους φόρους επί των μη διανεμηθέντων κερδών που έφτασαν το 74%, την υπερβολική ρύθμιση της αμερικανικής βιομηχανίας (συμπεριλαμβανομένων των μισθών), καθώς και την υποτίμηση του δολαρίου (ναι, τον πληθωρισμό) από τον Ρούσβελτ από το 1/20 της ουγγιάς χρυσού στο 1/35. Το γεγονός ότι τα δολάρια σε κυκλοφορία θα μειώνονταν εν μέσω αυτών των σημαντικών εμποδίων στην παραγωγή ήταν προφανές.
Το ουσιαστικό στοιχείο σχετικά με τη μείωση είναι ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της Fed, αλλά αποτέλεσμα κακής πολιτικής. Αυτό δεν καταλαβαίνει ο Ντόναλντ Τραμπ σήμερα. Η Fed δεν μπορεί να τον σώσει από τον εαυτό του. Οι δασμοί είναι φόροι επί της παραγωγής, οι κρατικές δαπάνες είναι φόρος επί της προόδου, οι απελάσεις υπονομεύουν την παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού και το αδύναμο δολάριο (βλ. τιμή του χρυσού) είναι φόρος επί των επενδύσεων. Φυσικά, η οικονομία εξασθενεί λόγω της κακής πολιτικής, αλλά όπως και στη δεκαετία του 1930, η Fed δεν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα.
Το χρήμα αντανακλά την πραγματικότητα απλώς και μόνο επειδή το χρήμα είναι αποτέλεσμα της παραγωγής. Ο Μίλτον Φρίντμαν διατύπωσε την προηγούμενη αλήθεια για τη δεκαετία του 1930, ενώ ο Τραμπ για το σήμερα. Σε κάθε περίπτωση, το να εστιάζουμε στις κεντρικές τράπεζες εν μέσω κακής πολιτικής είναι παράλογο, ακριβώς γιατί όταν η οικονομική πολιτική είναι καλή, το χρήμα σε κυκλοφορία ρέει άφθονο, ανεξάρτητα από το τι κάνουν οι κεντρικές τράπεζες.
