Του Michael Lynch
Το διαδίκτυο είναι γεμάτο σχολιαστές που ανησυχούν για μια πιθανή υπερπροσφορά του πετρελαίου, καθώς όπως λένε οι ίδιοι, παρά την αύξηση των αποθεμάτων που φαίνεται να υπάρχει κατά 800 εκατ. βαρέλια φέτος και κατά 1.200 εκατ. βαρέλια το 2026, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ), το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αύξησης δεν εμφανίζεται στα στοιχεία. Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει την αύξηση των αποθεμάτων που υπολογίστηκε με βάση την παγκόσμια προσφορά μείον την παγκόσμια ζήτηση και λαμβάνοντας υπόψη ότι η παραγωγή του OPEC θα μείνει σταθερή από τον Ιούνιο του 2025 έως το τέλος του 2026. Το συμπέρασμα είναι ότι θα υπάρξει τεράστια υπερπροσφορά και αύξηση των αποθεμάτων, συνθήκες που ήδη πιέζουν τις τιμές.
Οι αντιδράσεις περιλαμβάνουν φωνές που καταγγέλλουν τον διεθνή Οργανισμό ως ανίκανο ή ανέντιμο, ενώ ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η αποτυχία αύξησης των αποθεμάτων υποδηλώνει μια πολύ πιο σφιχτή αγορά στο σήμερα αλλά και στους επόμενους μήνες σε σύγκριση με την πρόβλεψη του IEA. Σίγουρα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει υποτιμήσει επανειλημμένα τη ζήτηση εκτός των κρατών-μελών του, από όπου τα στοιχεία συνήθως είναι ανεπαρκή. Αν ισχύει αυτό και σήμερα, η ισορροπία της αγοράς είναι πολύ λιγότερο απειλητική σε σχέση με τις εκτιμήσεις.
Ορισμένες επικρίσεις είναι αβάσιμες. Οι προβλέψεις του ΔΟΕ είναι μεροληπτικές, στον βαθμό που οι συντάκτες τους είναι άνθρωποι - και οι άνθρωποι είναι μεροληπτικοί. Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τις εκθέσεις του OPEC+. Μπορεί να υπάρχουν και θεσμικές προκαταλήψεις. Ο ΔΟΕ έχει προειδοποιήσει αρκετές φορές για επικείμενες αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου, αλλά τώρα έχουμε μια πρόβλεψη που κάνει λόγο για εξαιρετικά αδύναμη αγορά.
Αναμφισβήτητα τα αποθέματα δεν συμπεριφέρονται όπως θα έπρεπε. Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει τις μεταβολές των αποθεμάτων σε σύγκριση με το ισοζύγιο (που είναι η προσφορά μείον τη ζήτηση). Τα στοιχεία για το 2024 φαίνονται αρκετά καλά, με τις μεταβολές των αποθεμάτων να είναι κοντά σε αυτές που θα αναμενόταν. Αυτό αλλάζει φέτος, που θα έπρεπε να είχε σημειωθεί τεράστια αύξηση των αποθεμάτων, περίπου 500 εκατ. βαρέλια, με 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το πρώτο εξάμηνο, έναντι της αύξησης των 500.000 βαρελιών ημερησίως που παρατηρείται.
Πού είναι το πετρέλαιο που λείπει; Τα αποθέματα εκτός των κρατών-μελών του ΔΟΕ δεν περιλαμβάνονται στα παραπάνω στοιχεία και, δεδομένου ότι το ήμισυ της κατανάλωσης πετρελαίου πραγματοποιείται εκτός του ΟΟΣΑ, θα ήταν αναμενόμενο τα αποθέματα στον ΟΟΣΑ, όπως φαίνονται στο παραπάνω διάγραμμα, να αντιπροσωπεύουν μόνο το ήμισυ του συνόλου. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον ΔΟΕ, από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο του 2025, τα αποθέματα της Κίνας αυξήθηκαν κατά 110 εκατ. βαρέλια. (Η εκτίμηση του ΔΟΕ ήταν 900.000 βαρέλια ημερησίως από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο). Η αύξηση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου στην Κίνα στηρίζει τις τιμές του αργού πετρελαίου. Αυτό εξηγεί τη διαφορά χωρίς να χρειάζεται να υποθέσουμε ότι η ζήτηση υποτιμάται κατά 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Μπορεί και να γίνεται έτσι, αλλά τότε η εικόνα των αποθεμάτων θα φαινόταν πολύ πιο "σφιχτή" από ό,τι δείχνει σήμερα.
Όσον αφορά τη μελλοντική πορεία της αγοράς, θα πρέπει να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στην ισορροπία της αγοράς. Ακόμη και αν οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση είναι λανθασμένες κατά 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το πλεόνασμα στην αγορά φαίνεται πως θα υπερβαίνει τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026. Αν υποθέσουμε ότι το μισό από αυτό το πετρέλαιο καταλήγει στα αποθέματα του ΟΟΣΑ, όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα, τότε δύσκολα να ξεφύγει η αγορά από τον κλοιό πιέσεων τους επόμενους μήνες.
Η φύση της φετινής αύξησης των αποθεμάτων, η οποία φαίνεται να συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στα αποθέματα της Κίνας, είναι σημαντική, καθώς η συμπεριφορά των κρατικών και εμπορικών κατόχων αποθεμάτων διαφέρει σημαντικά. Οι εμπορικοί κάτοχοι αποθεμάτων αυξάνουν μερικές φορές τα αποθέματά τους αν αναμένουν αύξηση των τιμών και τα πωλούν αν πιστεύουν ότι οι μελλοντικές τιμές θα είναι χαμηλότερες, γεγονός που επιδεινώνει τον κύκλο των τιμών. Από την πλευρά τους, οι κρατικοί κάτοχοι αποθεμάτων τείνουν να αγοράζουν και να διατηρούν τα αποθέματά τους ως αντιστάθμισμα έναντι μελλοντικών διαταραχών του εφοδιασμού, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις της αγοράς.
Η αγορά αποθεμάτων από την κινεζική κυβέρνηση έχει τρία πιθανά κίνητρα: α) τα επιθυμητά επίπεδα αποθεμάτων καθορίζονται από τις εισαγωγές, οι οποίες είχαν αυξηθεί β) η πιθανότητα οι προμήθειες ρωσικού πετρελαίου να επηρεαστούν από τις κυρώσεις τους οδηγεί να αυξήσουν τα αποθέματά τους ως αντιστάθμισμα και γ) η πιθανότητα η κυβέρνηση να φοβάται ότι κάποια πολιτική διαμάχη θα οδηγήσει σε προσπάθειες να επιβληθεί εμπάργκο στις αγορές πετρελαίου. Το τελευταίο θα μπορούσε να αντανακλά είτε τα σχέδια της κινεζικής κυβέρνησης να λάβει ορισμένα επιθετικά μέτρα που φοβάται ότι θα προκαλέσουν εμπάργκο, είτε απλώς την εκτίμηση ότι οι πολιτικές των ΗΠΑ είναι τόσο απρόβλεπτες που απαιτείται αυξημένη προστασία έναντι ενός πιθανού εμπάργκο.
Η λήψη αποφάσεων από την Κίνα σχετικά με το επιθυμητό επίπεδο αποθεμάτων πετρελαίου δεν είναι ξεκάθαρη. Παρατηρούνται αλλαγές, αλλά με καθυστέρηση, ενώ τα κίνητρα που οδηγούν στην αγορά ή στη μη αγορά είναι άγνωστα. Δεδομένου ότι δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια ούτε τους λόγους για τους οποίους το Πεκίνο αυξάνει τα στρατηγικά του αποθέματα ούτε το επίπεδο-στόχο που θέτει, δεν μπορούν να προβλεφθούν οι μελλοντικές αγορές (ή πωλήσεις). Η -πολύ πιθανή- διακοπή των αγορών σημαίνει ότι η ισορροπία της αγοράς θα μπορούσε να μεταβληθεί γρήγορα και δραστικά.
Εάν η παγκόσμια οικονομία είναι ισχυρή το επόμενο έτος και οι κυρώσεις κατά του Ιράν, της Ρωσίας και της Βενεζουέλας γίνουν πιο αυστηρές, τότε η ισορροπία της αγοράς θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο "σφιχτή" από την πρόβλεψη του ΔΟΕ. Ένα πλεόνασμα 2 εκατ. βαρελιών την ημέρα είναι αρκετά πιθανό ως ετήσιος μέσος όρος, αλλά το πρώτο εξάμηνο θα μπορούσαμε να δουμε μια αύξηση των αποθεμάτων, ακόμη και αν σκαρφαλώσουν οι τιμές. Το σενάριο αυτό δεν θα ήταν πολύ δύσκολο να το αντιμετωπίσουν οι αγορές, υποθέτοντας ότι η Κίνα θα συνεχίσει να αγοράζει 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα για τα στρατηγικά της αποθέματα. Ωστόσο, η διακοπή αυτών των αγορών από την Κίνα θα απειλούσε πάλι την αγορά και ο OPEC+ θα έπρεπε να παρέμβει για να αποτρέψει την κατάρρευση των τιμών.
