Του Ken Roberts
Για πρώτη φορά από το 2002, η Ευρώπη αποτελεί πλέον μεγαλύτερη αγορά για τις εξαγωγές των ΗΠΑ από ό,τι η Ασία, ενισχύοντας τον κίνδυνο που ενέχει ένας εμπορικός πόλεμος με την Ευρώπη για τις αμερικανικές εταιρείες και τους εργαζομένους τους, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ πιέζει για την απόκτηση της Γροιλανδίας.
Πιθανόν Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη να κατέληξαν σε κάποιο είδος συμφωνίας την Τετάρτη, αν και ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε καμία λεπτομέρεια και είπε ότι δεν ήταν σίγουρος αν η συμφωνία ήταν σε γνώση της Δανίας.
Υπήρχαν πολλοί λόγοι για τον Τραμπ να "κάνει πίσω" όσον αφορά τη χρήση στρατιωτικής δύναμης και την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκά κράτη. Αυτό που ίσως δεν γνώριζε ο Λευκός Οίκος είναι ότι η Ευρώπη αντιπροσώπευε το 28% του συνόλου των εξαγωγών των ΗΠΑ μέχρι τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Αμερικανικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ενώ η Ασία το 27%. Οι εταίροι της USMCA, το Μεξικό και ο Καναδάς, αντιπροσώπευαν το 31%.
Αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή από πέρυσι που ανέλαβε ο Τραμπ τα καθήκοντά του, πριν ξεκινήσει τον εμπορικό πόλεμο με την Κίνα. Το 2017, η Ασία αντιπροσώπευε το 31% των εξαγωγών των ΗΠΑ, η Ευρώπη το 22%, ενώ οι τότε εμπορικοί εταίροι της NAFTA, το Μεξικό και ο Καναδάς, αντιπροσώπευαν το 34%.
Τόσο η Ασία όσο και η Βόρεια Αμερική έχουν χάσει τρεις ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η Ευρώπη έχει κερδίσει 6 μονάδες από το 2017.
Δύο από αυτές τις έξι μονάδες τις κέρδισε η Ευρώπη κατά την προεδρία του Τζο Μπάιντεν, ενώ τις 4 στο πρώτο 9μηνο της δεύτερης θητείας Τραμπ, από τον Φεβρουάριο έως τον Οκτώβριο.
Βασικός λόγος για την άνοδο της Ευρώπης είναι η αβεβαιότητα που έχει δημιουργήσει ο Τραμπ με τις εμπορικές πολιτικές του και άλλες αποφάσεις. Η προσπάθειά του να αποκτήσει τη Γροιλανδία είναι ένα παράδειγμα. Ο αντίκτυπος είναι πιο εμφανής στην τιμή του χρυσού, η οποία εκτινάχθηκε πέρυσι, σημειώνοντας την καλύτερη χρονιά της τελευταίας δεκαετίας.
Παραδοσιακά, αυτό είναι ένα σημάδι ότι οι επενδυτές αναζητούν ασφαλές καταφύγιο εν μέσω δυσμενών συγκυριών. Όλο και περισσότερες κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο αυξάνουν τα αποθέματά τους σε χρυσό, καθώς αναζητούν το ίδιο ασφαλές καταφύγιο. Αυτή η επιθυμία τους θεωρείται σημάδι λιγότερης εμπιστοσύνης στο αμερικανικό δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Επομένως, οι εξαγωγές χρυσού από τις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί σημαντικά τον τελευταίο χρόνο, με το 75% να κατευθύνεται προς την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Άλλος παράγοντας ήταν η αύξηση των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη, ως αντίδραση στο μποϊκοτάζ του φυσικού αερίου από τη Ρωσία, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία.
Οι κύριες εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Ευρώπη μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, που αντιπροσώπευαν το 44,19% του συνόλου, ήταν:
- χρυσός
- πολιτικά αεροσκάφη
- πετρέλαιο
- εμβόλια, πλάσμα και άλλα "συστατικά" του αίματος
- υγρό φυσικό αέριο
- ορμόνες και στεροειδή
- φάρμακα (χάπια)
Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 21,44% σε σχέση με το αντίστοιχο 10μηνο του 2024. Οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Ασία αυξήθηκαν κατά 0,40% και εκείνες προς τη Βόρεια Αμερική μειώθηκαν κατά 2,55%. Οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς τον υπόλοιπο κόσμο αυξήθηκαν κατά 5,52%. (Οι εισαγωγές των ΗΠΑ από την Ευρώπη το 2025 αυξήθηκαν κατά 14,17% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2024).
Σε δολάρια, τα στοιχεία για τις εξαγωγές μέχρι τον Οκτώβριο έχουν ως εξής:
- Βόρεια Αμερική, 562,14 δισεκατομμύρια δολάρια
- Ευρώπη, 509,78 δισεκατομμύρια δολάρια
- Ασία, 499,97 δισεκατομμύρια δολάρια.
Τα ετήσια στοιχεία για το εμπόριο θα δημοσιευθούν τον επόμενο μήνα, αν και η Στατιστική Υπηρεσία των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη ανακοινώσει ημερομηνία, καθώς εξακολουθεί να προσπαθεί να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε από το shutdown το περασμένο καλοκαίρι.
Από το 2017 όταν ο Τραμπ ανέλαβε για πρώτη φορά την προεδρία, οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 274%, ενώ αυτές προς την Ασία κατά 210,2%. Οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς το Μεξικό και τον Καναδά έχουν αυξηθεί κατά 28,77% και προς τον υπόλοιπο κόσμο κατά 42,49%. (Οι δύο μεγαλύτερες εξαγωγικές αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών είναι το Μεξικό και ο Καναδάς, παρά τον βραδύτερο ρυθμό ανάπτυξης).
Το εμπόριο των ΗΠΑ με την Ευρώπη είναι πιο ισορροπημένο από το εμπόριο των ΗΠΑ με τον υπόλοιπο κόσμο. Η Ουάσινγκτον έχει εμπορικό πλεόνασμα με αρκετούς από τους μεγαλύτερους ευρωπαίους εμπορικούς εταίρους της:
Από το 2002 το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η κορυφαία αγορά εξαγωγών των ΗΠΑ στην Ευρώπη για όλα τα έτη εκτός από τρία, και προηγείται ελαφρώς της Ολλανδίας. Ηνωμένο Βασίλειο και Ολλανδία λειτουργούν και ως κόμβος μεταφόρτωσης. Επιπλέον το Λονδίνο είναι προορισμός για τις αποστολές χρυσού των ΗΠΑ.
Η Ολλανδία κατείχε την πρώτη θέση μεταξύ των ευρωπαΪκών κρατών για τις αμερικανικές εξαγωγές τα δύο προηγούμενα χρόνια, και τρία από τα τέσσερα προηγούμενα.
Η Ελβετία ξεπέρασε τη Γαλλία, την Ιταλία και το Βέλγιο και βρίσκεται πλέον στην 3η θέση, κυρίως λόγω των αποστολών χρυσού.
Η Γαλλία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Τουρκία βρίσκονται στην πρώτη δεκάδα, ενώ στην 11η θέση είναι η Πολωνία, η κορυφαία χώρα από το πρώην ανατολικό μπλοκ. Οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Πολωνία επιβραδύνθηκαν μεν το 2025, ωστόσο καταγράφουν ένα ισχυρό 22,47%. Από το 2002 οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Πολωνία έχουν εκτιναχθεί κατά το ιλιγγιώδες 1.946%.
Η άνοδος της Ευρώπης ως προορισμού για τα αμερικανικά προϊόντα δεν είναι απλώς νούμερα. Είναι και ένα σήμα κινδύνου ότι οι αποφάσεις εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ έχουν πλέον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην άλλη όχθη του Ατλαντικού παρά στον Ειρηνικό.
Καθώς Ευρώπη και Ουάσιγκτον εξετάζουν νέους δασμούς, κυρώσεις ή ακόμη και "διαμάχες" για εδάφη, προσπαθώντας να καταλήξουν σε συμβιβασμό, είναι σαφές ότι οι Αμερικανοί εξαγωγείς εξαρτώνται όλο και περισσότερο από την ευρωπαϊκή ζήτηση. Ένας εμπορικός πόλεμος με την Ευρώπη δεν θα έθετε σε δοκιμασία μόνο τις διπλωματικές σχέσεις με παραδοσιακούς συμμάχους, αλλά θα έθετε σε κίνδυνο τις ίδιες τις αγορές που έχουν γίνει σιωπηλά ο σημαντικότερος κινητήριος μοχλός της αύξησης των αμερικανικών εξαγωγών τα τελευταία χρόνια.
