Του Simon Constable
Η απειλή του Ιράν να κλείσει εντελώς τη Μεσόγειο Θάλασσα για τη διεθνή ναυτιλία συνάδει με την κήρυξη οικονομικού πολέμου κατά της Δύσης. Είναι ένα ενδεχόμενο που οι επενδυτές θα πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη, καθώς μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου βασίζεται στους θαλάσσιους διαδρόμους που περνούν από εκεί.
Λίγο πριν την αργία των Χριστουγέννων, ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν απείλησε ότι η Τεχεράνη θα κλείσει τα Στενά του Γιβραλτάρ στο δυτικό άκρο της Μεσογείου, σύμφωνα με δημοσίευμα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters. Το Γιβραλτάρ αποτελεί υπερπόντιο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου και η βρετανική κυβέρνηση όχι μόνο είναι υπεύθυνη για την προστασία του, αλλά το Βασιλικό Ναυτικό της χώρας έχει αναλάβει την προστασία των συμμαχικών πλοίων που διέρχονται από τα Στενά.
Η απειλή των Φρουρών της Επανάστασης να κλείσουν τη Μεσόγειο αποτελεί συνέχεια της κίνησης των υποστηριζόμενων από το Ιράν ανταρτών Χούθι της Υεμένης που νωρίτερα το 2023 άρχισαν να βάζουν στο στόχαστρό τους εμπορικά πλοία που διέρχονταν μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Ο διάπλους της Ερυθράς Θάλασσας είναι ζωτικής σημασίας για τη μεταφορά αγαθών ή εμπορευμάτων μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, στο ανατολικό άκρο της Μεσογείου.
Τι σημαίνει ο αποκλεισμός Ερυθράς Θάλασσας και Γιβραλτάρ
Οι πρόσφατες αυτές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν αναγκάσει ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν πλέον τη διέλευση από τη Διώρυγα του Σουέζ και να επιλέγουν τον περίπλου του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, στη Νότια Αφρική, που αποτελεί όμως μια εξαιρετικά μακρύτερη εναλλακτική διαδρομή. Ενδεικτική είναι η απόφαση του δανέζικου ναυτιλιακού κολοσσού Maersk, ενός από τους μεγαλύτερους μεταφορείς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, να αναστείλει τις διελεύσεις μέσω της Ερυθράς Θάλασσας μετά την επίθεση που δέχθηκε ένα από τα φορτηγά πλοία του από τους Χούθι.
Είναι σαφές, ακόμη και σε όσους δεν γνωρίζουν ενδελεχώς τα θέματα της ναυτιλίας, ότι εάν οι Χούθι μπορούν να αποτρέψουν τον διάπλου της Ερυθράς Θάλασσας, το Ιράν θα μπορούσε να κάνει το ίδιο για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Γιβραλτάρ. Εξ ου και ο οικονομικός πόλεμος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι διά μέσου της Διώρυγας του Σουέζ διακινούνται ετησίως αγαθά αξίας σχεδόν 1 τρισ. δολαρίων, που αντιστοιχούν στο 12% του παγκόσμιου εμπορίου, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης της Νέας Ζηλανδίας.
Πέραν αυτού, υπάρχει κίνδυνος και για τον ενεργειακό εφοδιασμό. Σχεδόν ένα στα 20 βαρέλια ή το 4,5% των ποσοτήτων αργού που παράγονται παγκοσμίως διέρχεται καθημερινά από τη Διώρυγα του Σουέζ, σύμφωνα με το IOSR Journal of Business and Management. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντική ποσότητα που θα μπορούσε να πυροδοτήσει εκτίναξη των τιμών της ενέργειας εάν διαταραχθεί ο διάπλους των δεξαμενοπλοίων.
Την ίδια στιγμή, από την άλλη άκρη της Μεσογείου, ήτοι από τα Στενά του Γιβραλτάρ, διέρχεται το 20% του συνολικού θαλάσσιου εμπορίου.
Το πλήγμα μπορεί να ξεπεράσει αυτό της χρηματοπιστωτικής κρίσης
Εάν λάβει κανείς υπόψη τα παραπάνω ποσοστά και τους όγκους εμπορευμάτων που διακινούνται μέσω αυτών των δύο σημείων, καθίσταται σαφές ότι όποιος επιχειρεί να "υποτάξει” το εμπόριο στα δύο άκρα της Μεσογείου έχει δυνητικά την ικανότητα να προκαλέσει σοβαρό οικονομικό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μιλάμε για το Ιράν και τους υποστηριζόμενους από την Τεχεράνη Χούθι που εγείρουν αυτήν την απειλή.
Αρκεί να φανταστεί κανείς, τι θα γινόταν εάν ξαφνικά σταματούσε να πραγματοποιείται περισσότερο από το 20% του παγκόσμιου εμπορίου λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων των δύο αυτών οργανώσεων. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να ήταν χειρότερο από τη Χρηματοπιστωτική Ύφεση του 2007-2009. Αν συνυπολογιστεί και η έλλειψη πρόσβασης στην πλούσια σε πετρέλαιο Μέση Ανατολή, τότε το πλήγμα θα είναι πολύ χειρότερο από μια ύφεση για τη Δύση.
Για να συνεχιστεί απρόσκοπτα το εμπόριο, παρά τις επιθέσεις, πιθανότατα θα απαιτηθεί να γίνεται ο περίπλους του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας στη Νότια Αφρική ή η διακίνηση να γίνεται μέσω χερσαίων οδών, εκτινάσσοντας το κόστος μεταφοράς και πυροδοτώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Εύλογα, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κήρυξη ενός "διαβολικού” οικονομικού πολέμου από το Ιράν και τις οργανώσεις που υποστηρίζει, όπως οι Χούθι. Επίσης, στη διατάραξη των εμπορικών ροών θα μπορούσαν να εμπλακούν κι άλλες οργανώσεις, όπως η χαρακτηρισμένη ως τρομοκρατική οργάνωση Χαμάς, της Παλαιστίνης, και η Χεζμπολάχ του Λιβάνου.
