Της Ξανθής Γούναρη
Ένας ψηφιακός χάρτης που βάζει 268.859 επιχειρήσεις λιανικού και χονδρικού εμπορίου στη θέση τους –κυριολεκτικά– αποτυπώνει με διαφορετικό τρόπο τη γεωγραφία της ελληνικής αγοράς. Από τις μεγάλες εμπορικές συγκεντρώσεις της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας μέχρι τις τοπικές "πιάτσες" σε περίπου 90 πόλεις της χώρας, η νέα ΓΕΩΒΑΣΗ της ΕΣΕΕ καταγράφει πού συγκεντρώνεται η εμπορική δραστηριότητα, ποιες περιοχές εμφανίζουν μεγαλύτερη πυκνότητα επιχειρήσεων και πώς η εικόνα αυτή μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Η πλατφόρμα, που παρουσιάστηκε χθες από την ΕΣΕΕ και θα είναι διαθέσιμη στους ενδιαφερόμενους από την προσεχή Δευτέρα, μετά την ολοκλήρωση των τελευταίων ποιοτικών ελέγχων, αντλεί τα στοιχεία της από το ΓΕΜΗ. Ο χρήστης θα μπορεί να επιλέγει περιφέρεια, περιφερειακή ενότητα και δήμο και, μεγεθύνοντας τον χάρτη, να φτάνει μέχρι την ίδια την επιχείρηση. Κάθε σημείο αντιστοιχεί σε κατάστημα, με διαφορετική σήμανση για λιανικό και χονδρικό εμπόριο, ενώ η αναζήτηση μπορεί να γίνει με βάση την επωνυμία ή τη δραστηριότητα.
Τα δεδομένα των ενεργών επιχειρήσεων επικαιροποιούνται ανά εξάμηνο, ώστε κάθε νέα άντληση από το ΓΕΜΗ να ενσωματώνει τις μεταβολές που έχουν στο μεταξύ καταγραφεί στο Μητρώο.
Μία στις δύο εμπορικές επιχειρήσεις σε Αττική και Κεντρική Μακεδονία
Από τις 268.859 επιχειρήσεις λιανικού και χονδρικού εμπορίου που αποτυπώνονται στον εμπορικό χάρτη, 178.732 ανήκουν στο λιανικό και 90.127 στο χονδρικό. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση βρίσκεται στην Αττική, με 84.569 επιχειρήσεις ή 31,5% του συνόλου, και ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 44.298 ή 16,5%. Οι δύο περιφέρειες συγκεντρώνουν το 48% του λιανικού και χονδρικού εμπορίου που έχει χαρτογραφηθεί.
Στην Αττική ειδικότερα, οι 49.225 επιχειρήσεις είναι λιανικού εμπορίου, ποσοστό 58,2%, και οι 35.344 χονδρικού, ποσοστό 41,8%.
Ο συνολικός πίνακας της πλατφόρμας έχει ευρύτερη περίμετρο. Σε αυτόν εμφανίζονται 437.167 ενεργές επιχειρήσεις: 178.732 λιανικού, 90.127 χονδρικού και 168.308 λοιπών δραστηριοτήτων. Οι 268.859, επομένως, είναι το κομμάτι του λιανικού και χονδρικού εμπορίου στο οποίο εστιάζει ο εμπορικός χάρτης.
Κατά 11,2% αυξήθηκαν οι ενεργές επιχειρήσεις
Με βάση τον Οκτώβριο του 2024 και τελευταία διαθέσιμη περίοδο τον Μάρτιο του 2026, στον ευρύτερο πίνακα της ΓΕΩΒΑΣΗΣ καταγράφονται 44.079 περισσότερες ενεργές επιχειρήσεις, αύξηση 11,21%. Η άνοδος είναι ισχυρότερη στο λιανικό εμπόριο, όπου προστέθηκαν 25.710 επιχειρήσεις ή 12,09%, ενώ στο χονδρικό η αύξηση διαμορφώθηκε σε 12.768 επιχειρήσεις ή 9,95%.
Με τις επόμενες εξαμηνιαίες ενημερώσεις θα εμπλουτίζεται και η χρονοσειρά της πλατφόρμας. Η βάση δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις που δηλώνουν το λιανικό ως κύρια δραστηριότητα, αλλά περιλαμβάνει και όσες το έχουν ως δευτερεύουσα, διευρύνοντας την εικόνα για την παρουσία του κλάδου.
Τι διαφορετικό κάνει από το Google Maps
Η πρώτη εικόνα μπορεί να θυμίζει έναν συμβατικό ψηφιακό χάρτη. Η λογική, όμως, είναι διαφορετική. Η ΓΕΩΒΑΣΗ δεν δημιουργήθηκε πρωτίστως για να απαντά στο "πού βρίσκεται ένα κατάστημα", αλλά για να χρησιμοποιεί τη θέση των επιχειρήσεων ως δεδομένο για την ανάλυση της αγοράς.
Ο χρήστης μπορεί να δει ποιοι κλάδοι συγκεντρώνονται σε μια περιοχή, να απομονώσει το λιανικό ή το χονδρικό εμπόριο, να συγκρίνει γεωγραφικές ενότητες και να παρακολουθεί την εξέλιξη του αριθμού των επιχειρήσεων.
Σε επόμενη φάση, η ίδια υποδομή θα μπορούσε να αποκτήσει και εφαρμογές για τον επισκέπτη μιας πόλης. Με κατάλληλη επεξεργασία των δεδομένων προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας εμπορικών διαδρομών, με βάση το είδος των καταστημάτων, την απόσταση και τον χρόνο πρόσβασης μεταξύ τους.
Το σχετικό μοντέλο βασίζεται σε 18 ομάδες δραστηριοτήτων και 85 κωδικούς ΣΤΑΚΟΔ, από τρόφιμα και ποτά μέχρι ένδυση, υπόδηση, κοσμήματα και προϊόντα υγείας και ομορφιάς. Στην παρουσίαση χρησιμοποιήθηκε ως παράδειγμα μια εμπορική διαδρομή στο Ηράκλειο, με απόσταση έως δέκα λεπτών με τα πόδια μεταξύ των σημείων, με τη διευκρίνιση ότι επρόκειτο για σχηματική απεικόνιση και όχι για πραγματική διαδρομή.
Από τον χάρτη στην επιλογή τοποθεσίας
Πέρα από τη χαρτογράφηση της υφιστάμενης αγοράς, το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση των δεδομένων πριν από μια επενδυτική απόφαση. Μία από τις επεκτάσεις που έχουν σχεδιαστεί αφορά τον υποψήφιο επιχειρηματία, ο οποίος θα μπορεί, πριν επιλέξει σημείο για ένα νέο κατάστημα, να εξετάζει πού βρίσκονται και πόσο πυκνά συγκεντρώνονται οι επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου.
Μια δεύτερη αφορά τη χωρική εμβέλεια μιας αγοράς, ήτοι πόσο πληθυσμό μπορεί δυνητικά να εξυπηρετεί μια περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη την προσβασιμότητα και τη θέση ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.
Στο κάδρο μπαίνει και η τεχνητή νοημοσύνη. Μία από τις δυνατότητες που εξετάζονται είναι η διασύνδεση της ΓΕΩΒΑΣΗΣ με εφαρμογές AI, ώστε μια εμπορική επιχείρηση να μπορεί να εμφανίζεται όταν ο χρήστης αναζητά ένα συγκεκριμένο προϊόν, χωρίς η προβολή της να εξαρτάται αποκλειστικά από τη διαφήμιση. Πρόκειται για ένα από τα σενάρια περαιτέρω αξιοποίησης της βάσης και όχι για λειτουργία που έχει ήδη ενσωματωθεί.
Στο ραντάρ των τραπεζών
Για την αξιοποίηση των δεδομένων της ΓΕΩΒΑΣΗΣ έχουν ήδη γίνει, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην παρουσίαση, επαφές με τράπεζες, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται σε στοιχεία πολύ τοπικού επιπέδου.
Η δυνατότητα να γνωρίζει κανείς πόσες επιχειρήσεις ενός συγκεκριμένου κλάδου λειτουργούν σε μια περιοχή και ποια είναι η σύνθεση της τοπικής αγοράς θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιηθεί και στη χρηματοδότηση. Στην παρουσίαση έγινε λόγος ακόμη και για πιο στοχευμένους όρους ή επιτόκια, ανάλογα με τον αριθμό και το είδος των επιχειρήσεων μιας περιοχής.
Παράλληλα, η πλατφόρμα διαθέτει εργαλεία δειγματοληψίας για ερευνητικούς σκοπούς, ενώ σε επίπεδο διαχειριστή προβλέπονται αναλύσεις επιχειρηματικής πυκνότητας, εντοπισμός ακραίων τιμών και ομαδοποίηση με K-Means.
Πού σταματά σήμερα ο χάρτης
Η ακρίβεια της γεωγραφικής αποτύπωσης εξαρτάται και από την ποιότητα των διευθύνσεων που είναι καταχωρισμένες στο ΓΕΜΗ. Το ζήτημα εμφανίζεται εντονότερα σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές, όπου δεν είναι πάντοτε εφικτή η ακριβής γεωκωδικοποίηση μιας επιχείρησης.
Η παρουσίαση της ΓΕΩΒΑΣΗΣ έγινε στο πλαίσιο της Ημέρας Ελληνικού Εμπορίου, όπου ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης επανέφερε τις πιέσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος, από το λειτουργικό και ενεργειακό κόστος και τα ενοίκια έως τη φορολογία και τη χρηματοδότηση. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στάθηκε από την πλευρά του στη σημασία των δεδομένων για τον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων παρεμβάσεων, εφόσον προκύψει νέος δημοσιονομικός χώρος.
