Του Στάθη Βασιλόπουλου
Το ημερολόγιο γράφει 10 Ιουλίου 2018. Στις εγκαταστάσεις του ΟΤΕ στο Παλαιό Φάληρο καταγράφεται μια ασυνήθιστη κινητικότητα. Δίπλα στον Μιχάλη Τσαμάζ, τον ισχυρό άνδρα του ΟΤΕ εκείνη την εποχή, ο τότε υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Νίκος Παππάς σκύβει πάνω από ένα ΚΑΦΑΟ, παίρνει στα χέρια του το λεπτό καλώδιο της οπτικής ίνας και το κουμπώνει στη θέση του. Με αυτή την κίνηση ενεργοποιείται η πρώτη σύνδεση Cosmote Fiber to the Home του ομίλου ΟΤΕ. Λίγο αργότερα, στη δοκιμή ταχύτητας που ακολουθεί, το καντράν αγγίζει το 1 Gbps. Για τα δεδομένα της εποχής, η ένδειξη μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική.
Μέσα στη νωχελικότητα εκείνου του Ιουλίου, μια νέα κούρσα μόλις είχε αρχίσει. Μια κούρσα που τα επόμενα χρόνια θα άλλαζε τον τηλεπικοινωνιακό χάρτη της χώρας, θα έφερνε εργοτάξια σε δρόμους και πεζοδρόμια, θα γέμιζε τις πόλεις με καρούλια οπτικής ίνας και θα έβαζε τους μεγαλύτερους ομίλους σε έναν αγώνα για την κάλυψη της Ελλάδας με δίκτυα υπερυψηλών ταχυτήτων.
Η πρώτη απόπειρα να γραφτεί αυτή η ιστορία, όμως, είχε γίνει σχεδόν μία δεκαετία νωρίτερα. Την περίοδο 2007-2008 η Ελλάδα έβαζε στο τραπέζι ένα φιλόδοξο εθνικό σχέδιο για να φτάσει η οπτική ίνα μέχρι το σπίτι, το οποίο προέβλεπε την κάλυψη περίπου δύο εκατομμυρίων σπιτιών και επιχειρήσεων, με επενδύσεις της τάξης των 2,1 δισ. ευρώ και ορίζοντα υλοποίησης επτά ετών.
Η μεγάλη υπόσχεση, όμως, άρχισε σύντομα να ξεθωριάζει. Το σχέδιο συνάντησε γραφειοκρατικά εμπόδια και επιφυλάξεις από την αγορά –με τον ΟΤΕ να εμφανίζεται τότε προβληματισμένος απέναντι στο εγχείρημα– και λίγο αργότερα βρέθηκε στη δίνη της οικονομικής κρίσης. Οι επενδυτικές προτεραιότητες άλλαξαν και η αγορά στράφηκε σε ενδιάμεσες τεχνολογίες: η οπτική ίνα πλησίαζε όλο και περισσότερο τον συνδρομητή, αλλά ο χαλκός παρέμενε στο τελευταίο κομμάτι της διαδρομής.
Η ιδέα του FTTH όμως δεν εξαφανίστηκε. Το 2012 η Forthnet έστησε στην Αττική πιλοτικό δίκτυο FTTH, με ταχύτητες 100 Mbps στο download και 50 Mbps στο upload. Ακολούθησε η Inalan, η οποία ιδρύθηκε το 2014, απέκτησε τους πρώτους πελάτες της στην Αθήνα το 2015 και πέρασε στη Θεσσαλονίκη το 2016, εξαρχής με αμιγώς οπτικό δίκτυο.
Το 2017 μπήκαν πιο δυναμικά στο παιχνίδι και οι μεγάλοι όμιλοι. Η Wind δοκίμαζε διαφορετικές αρχιτεκτονικές δικτύου, με τις ταχύτητες στο FTTH να φτάνουν έως το 1 Gbps.
Κάπως έτσι φτάσαμε στο 2018. Ο ΟΤΕ πήρε από νωρίς το προβάδισμα και επιτάχυνε. Vodafone και Wind έτρεχαν τα δικά τους προγράμματα, με τη Wind να ενσωματώνεται αργότερα στη Nova και τις υποδομές να περνούν στη United Fiber.
Άλλαξαν οι ισορροπίες με τη ΔΕΗ
Και τότε μπήκε στο σκηνικό η ΔΕΗ. Η είσοδός της το 2022 άλλαξε την εξίσωση. Ξεκινώντας με πιλοτικό πρόγραμμα, μπήκε στην αγορά με κεφάλαια αλλά και με ένα πλεονέκτημα που οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι δεν διέθεταν: το εκτεταμένο δίκτυο στύλων και υποδομών ηλεκτρισμού. Εκεί όπου οι άλλοι έπρεπε να περάσουν κάτω από τον δρόμο, η ΔΕΗ μπορούσε να περάσει και πάνω από αυτόν. Η ίδια εκτιμούσε ότι η εναέρια ανάπτυξη μπορούσε να γίνει τρεις φορές ταχύτερα από την υπόγεια.
Σήμερα η εικόνα που έχει διαμορφωθεί είναι αρκετά καθαρή. Ο ΟΤΕ διατηρεί τα ηνία, ξεπερνώντας τις 2,2 εκατ. γραμμές FTTH, με στόχο τις 2,4 εκατ. έως το τέλος του 2026 και τις 3,5 εκατ. έως το 2030, ενώ αριθμεί περίπου 730.000 ενεργούς πελάτες οπτικής ίνας.
Να σημειωθεί πάντως πως ο ΟΤΕ καταγράφει γραμμές που αντιστοιχούν σε πραγματικές δυνητικές συνδέσεις, ενώ οι ανταγωνιστές του χρησιμοποιούν κυρίως τον δείκτη homes passed, ο οποίος μπορεί να περιλαμβάνει το σύνολο των κατοικιών ενός κτιρίου από το οποίο περνά το δίκτυο. Με αυτή τη μέτρηση, οι 2,2 εκατ. γραμμές του ΟΤΕ αντιστοιχούν σε περισσότερα από 3 εκατ. σπίτια και επιχειρήσεις.
Η ΔΕΗ από την πλευρά της, μέσω της FiberGrid, ανεβάζει συνεχώς ρυθμούς. Το δίκτυό της φτάνει περίπου 1,5 εκατ. σπίτια και επιχειρήσεις σε 52 δήμους και περίπου 450.000 κτίρια. Ο στόχος είναι 2 εκατ. homes passed έως το τέλος του 2026 και 3,8 εκατ. έως το 2028.
Η Nova έχει φτάσει περίπου τα 950.000 homes passed και μεταφέρει το βάρος από τη μαζική κατασκευή στην αξιοποίηση του δικτύου και στην αύξηση του take-up. Η εικόνα απέχει από τον φιλόδοξο στόχο που είχε τεθεί το 2023 για 1,6 εκατ. νοικοκυριά έως το 2027, όταν η United Group ανακοίνωνε, με τη δημιουργία της United Fiber, δίκτυο άνω των 22.000 χλμ.
Η Vodafone καλύπτει περίπου 620.000 σπίτια και επιχειρήσεις με οπτική ίνα, με στόχο τις 850.000 έως το τέλος του 2027. Παράλληλα, διερευνά με τη ΔΕΗ τη δημιουργία κοινής εταιρείας 50-50 μέσω της συνένωσης Fiber2All και FiberGrid. Οι δύο πλευρές έχουν υπογράψει μη δεσμευτικό πλαίσιο όρων, ενώ απομένουν due diligence, δεσμευτικές συμφωνίες και εγκρίσεις.
Έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες εξαγγελιών, πιλοτικών έργων και επενδύσεων δισεκατομμυρίων, η μάχη για την κορυφή αποκτά ολοένα πιο καθαρά χαρακτηριστικά "κούρσας για δύο". Ο ΟΤΕ διατηρεί το προβάδισμα, με το μεγαλύτερο αποτύπωμα και τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη βάση ενεργών πελατών, ενώ η ΔΕΗ ανεβάζει στροφές και χτίζει γρήγορα κλίμακα. Η Nova έχει ουσιαστικά ολοκληρώσει τον βασικό κύκλο ανάπτυξης του δικτύου της και στρέφεται στην αξιοποίησή του, ενώ η Vodafone συνεχίζει το επενδυτικό της πρόγραμμα έως το 2027 και εξετάζει το νέο σχήμα με τον ενεργειακό πάροχο.
