Της Ξανθής Γούναρη
Αν υπάρχει ένας κλάδος του λιανεμπορίου που μπορεί να χαμογελάσει με ικανοποίηση για τα αποτελέσματα του 2025, αυτός είναι αναμφισβήτητα ο κλάδος των σούπερ μάρκετ. Με συνολικό τζίρο που έφτασε τα 10,445 δισεκατομμύρια ευρώ έως τα τέλη Αυγούστου, οι αλυσίδες του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων έβαλαν επιπλέον 757 εκατ. ευρώ στα ταμεία τους, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της NielsenIQ.
Σε μια περίοδο που οι περισσότερες επιχειρήσεις του retail αγωνίζονται να κρατήσουν το κεφάλι τους πάνω από το νερό, η αγορά τροφίμων αναδεικνύεται ως η μεγάλη νικήτρια με βασικό στήριγμα την πραγματική αύξηση της κατανάλωσης και όχι τις ανατιμήσεις όπως συνέβη το 2024.
"Βασιλιάς" τα τρόφιμα
Το ενδιαφέρον όμως δεν είναι μόνο το μέγεθος της αύξησης, αλλά και ο τρόπος που αυτή κατανεμήθηκε. Ουσιαστικά, σχεδόν το 90% των επιπλέον εσόδων προήλθε από δύο μόνο κατηγορίες: τα τρόφιμα-ποτά και τα φρέσκα προϊόντα.
Πιο αναλυτικά, τα τρόφιμα και ποτά έφεραν στα ταμεία των σούπερ μάρκετ επιπλέον 397 εκατ. ευρώ στο οκτάμηνο, αποτελώντας το μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας. Ακολούθησαν τα φρέσκα και χύμα προϊόντα με 265 εκατ. ευρώ, δηλαδή πάνω από το ένα τρίτο της συνολικής ανόδου. Μαζί, αυτές οι δύο κατηγορίες συγκέντρωσαν 662 εκατ. ευρώ από τα συνολικά 757 εκατ. ευρώ της αύξησης.
Αντίθετα, οι αυξήσεις στις άλλες mega κατηγορίες ήταν αναιμικές. Τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας πρόσθεσαν μόλις 19 εκατ. ευρώ (+2,9%), ενώ τα είδη οικιακής χρήσης 18 εκατ. ευρώ (+2,1%).
Από την άλλη, η κατηγορία των προϊόντων bazaar, ήτοι είδη ένδυσης, παιχνίδια και μικροσυσκευές, κινήθηκε έντονα ανοδικά (+10,1%, ή επιπλέον 58 εκατ. ευρώ), δείχνοντας ότι και οι "δευτερεύουσες" αγορές εξακολουθούν να βρίσκουν χώρο στα σούπερ μάρκετ.
Αυτό το καταναλωτικό ταξίδι -ως απόρροια του homing αλλά και της πίεσης που ασκεί ο πληθωρισμός στον οικογενειακό προϋπολογισμό- ευνοεί μεν τα σούπερ μάρκετ ωστόσο αφαιρεί έσοδα από το υπόλοιπο λιανεμπόριο και την εστίαση, αφού ακόμη και μεγάλο μέρος των τουριστών, ειδικά όσοι επιλέγουν τη βραχυχρόνια μίσθωση, κατανάλωσαν περισσότερο εντός παρά εκτός.
Λιγότερες προσφορές, περισσότερα έσοδα
Αποσυνθέτοντας την ανάπτυξη των ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων σύμφωνα με τη ο όγκος πωλήσεων αυξήθηκε κατά 5,0%, ενώ η μέση τιμή μόνο κατά 1,4%. Αυτό σημαίνει ότι το 78% της συνολικής αύξησης 6,4% οφείλεται σε πραγματική ζήτηση και μόλις το 22% σε πληθωριστικές πιέσεις.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συνυπολογιστεί η δραματική μείωση της προωθητικής έντασης λόγω και της εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας. Για τα επώνυμα προϊόντα, οι προσφορές μειώθηκαν από 66,8% στο οκτάμηνο του 2024 στο 48% το ίδιο διάστημα φέτος, ενώ για το σύνολο των FMCG από 54,4% στο 40%. Παρά αυτή τη δραστική μείωση των προσφορών, οι πωλήσεις όχι μόνο δεν επλήγησαν, αλλά συνέχισαν να αυξάνονται.
Παράλληλα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας διατηρούν σταθερό μερίδιο στο 24,3%, δείχνοντας ότι οι καταναλωτές έχουν βρει μια ισορροπία μεταξύ ποιότητας και τιμής.
Μικρά καταστήματα, μεγάλες επιδόσεις
Η εικόνα ανά τύπο καταστήματος δείχνει μια ενδιαφέρουσα ανακατανομή των μεριδίων. Τα superettes, δηλαδή τα μικρότερα καταστήματα επιφάνειας 100-399 τ.μ., σημείωσαν την ισχυρότερη άνοδο (+9,7%). Ακολουθούν τα μικρά σούπερ μάρκετ (400-999 τ.μ.) με +9,5%, γεγονός που αποτυπώνει τη στροφή των καταναλωτών σε πιο κοντινές και βολικές λύσεις αγορών.
Τα hypermarkets (άνω των 2.500 τ.μ.) κατέγραψαν επίσης θετική επίδοση (+9,3%), ενώ τα μεγάλα σούπερ μάρκετ κινήθηκαν πιο συγκρατημένα στο +5,4%. Παρά τις διαφοροποιήσεις στους ρυθμούς ανάπτυξης, η συνολική εικόνα είναι ανοδική σε όλους τους τύπους καταστημάτων, επιβεβαιώνοντας ότι η ανάκαμψη είναι γενικευμένη.
Πρωταγωνιστές τα νησιά
Στο γεωγραφικό επίπεδο, η αγορά εμφανίζει διαφοροποιήσεις. Η Αττική, που αντιπροσωπεύει το 40,5% των συνολικών πωλήσεων, κατέγραψε μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης (+6,5%) σε σχέση με άλλες περιοχές. Αντίθετα, οι νησιωτικές περιοχές κινήθηκαν στο +11,3%, επωφελούμενες από την ισχυρή τουριστική σεζόν.
Στη Θεσσαλονίκη, η αύξηση ήταν +8,4%, ενώ στη Μακεδονία και Θράκη +8,1%. Η Κρήτη κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο +9,7%, ενώ η Πελοπόννησος +8,7%. Η αγορά στη Στερεά Ελλάδα κινήθηκε με πιο ήπιο ρυθμό ανάπτυξης στο +7,2%.
Σταθερό μερίδιο για το ηλεκτρονικό κανάλι
Στο online κανάλι, που περιλαμβάνει τις πωλήσεις των Σκλαβενίτη, AB, Μασούτη και Κρητικού, η αξία των πωλήσεων ανήλθε στα 194,4 εκατ. ευρώ. Παρά την αύξηση 12,5% σε σχέση με πέρσι, ο ρυθμός ανάπτυξης εμφανίζεται σαφώς πιο ήπιος σε σύγκριση με το +20,5% του 2024 έναντι του 2023.
Το μερίδιο αγοράς παραμένει σταθερό στο 3,1%, δείχνοντας ότι το ηλεκτρονικό κανάλι έχει πλέον σταθεροποιηθεί σε ένα συγκεκριμένο σημείο, χωρίς να καταφέρνει να αποσπάσει σημαντικά μεγαλύτερο κομμάτι από τις φυσικές πωλήσεις.
Η μεγάλη διχοτόμηση της αγοράς
Ενώ τα σούπερ μάρκετ πρόσθεσαν επιπλέον 757 εκατ. ευρώ τζίρου μέχρι τέλος Αυγούστου, η αύξηση στο γενικό λιανικό εμπόριο (εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων) ήταν μόλις 171,1 εκατ. ευρώ!
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΕΕ, το γενικό λιανικό εμπόριο παρουσίασε οριακή αύξηση 1,4% που όμως εξανεμίζεται μπροστά στον πληθωρισμό του 2,5%, οδηγώντας σε πραγματική μείωση 0,3%, ενώ οι μόνες κερδισμένες είναι οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες σημείωσαν αύξηση 7,3%.
Στον ίδιο δυσμενή κύκλο εντάσσεται και η εστίαση, που σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε πτώση 4,7% το πρώτο εξάμηνο του 2025, χάνοντας περίπου 226 εκατ. ευρώ τζίρο. Η υποχώρηση ήταν ιδιαίτερα έντονη το πρώτο τρίμηνο (-7,6%) και συνεχίστηκε το δεύτερο (-2,6%), δείχνοντας μια σταθερή αρνητική τάση.
