Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Στα 3,035 δισ. ευρώ ανέρχεται ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος "Ασπίδα του Αχιλλέα” που υπογράφηκε χθες στο Τελ Αβίβ, με την ελληνική αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία να διεκδικεί ένα σημαντικό κομμάτι του μεγαλύτερου εξοπλιστικού προγράμματος που έχει συμφωνηθεί μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, 19 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν ήδη στις σχετικές διαδικασίες, ενώ το ποσοστό της ελληνικής συμμετοχής υπερβαίνει το 25% και αντιστοιχεί σε 750 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, το υπουργείο κάνει λόγο για δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με εξαγωγικές προοπτικές, δίνοντας στο πρόγραμμα μια διάσταση που ξεπερνά την προμήθεια των ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το ζητούμενο δεν είναι μόνο η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην "Ασπίδα του Αχιλλέα”, αλλά η δημιουργία παραγωγικών και τεχνολογικών δυνατοτήτων που θα μπορούν να αξιοποιηθούν και μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για εξαγωγές.
Επομένως, το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα υπάρξει ελληνική συμμετοχή. Το ζητούμενο είναι πώς θα υλοποιηθεί στην πράξη το ελληνικό βιομηχανικό αποτύπωμα και σε ποιο βαθμό τα €750 εκατ. θα μεταφραστούν σε πραγματική παραγωγή, τεχνογνωσία και προστιθέμενη αξία για την εγχώρια βιομηχανία.
Η επόμενη μέρα και οι επιμέρους συμβάσεις
Πηγές της αγοράς με γνώση των σχετικών συζητήσεων επισημαίνουν στο Capital.gr ότι οι διαδικασίες για την ελληνική βιομηχανική συμμετοχή δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Όπως εξηγούν, η συμφωνία που υπογράφηκε χθες θέτει πλέον το γενικό πλαίσιο, ενώ το επόμενο βήμα είναι η υπογραφή επιμέρους συμβάσεων με τις ελληνικές εταιρείες, στις οποίες θα προσδιορίζονται τα συγκεκριμένα έργα που θα αναλάβει κάθε επιχείρηση.
Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι οι επιμέρους συμβάσεις αναμένεται να ακολουθήσουν σε επόμενο στάδιο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωσή τους. Πρόκειται, όπως εξηγούν, για μια διαδικασία που θα εξελιχθεί σταδιακά και ενδέχεται να απαιτήσει ακόμη και μήνες.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένες ελληνικές επιχειρήσεις έχουν υπογράψει συμφωνίες εμπιστευτικότητας (NDAs) στο πλαίσιο των σχετικών συζητήσεων, χωρίς ωστόσο να έχουν καθοριστεί σε όλες τις περιπτώσεις τα τελικά αντικείμενα, οι όροι συνεργασίας και το ύψος της συμμετοχής τους.
Την ίδια στιγμή, το χρονοδιάγραμμα των 35 μηνών για την επιχειρησιακή ολοκλήρωση της "Ασπίδας του Αχιλλέα”, με σταδιακές παραδόσεις στο ενδιάμεσο, δημιουργεί μια πρόσθετη πίεση για την ελληνική βιομηχανία.
Η ισραηλινή πλευρά, όπως αναφέρουν πηγές, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στους χρόνους παράδοσης και στην ταχύτητα υλοποίησης του προγράμματος. Εφόσον το πρόγραμμα προβλέπει την παράδοση των συστημάτων σε συγκεκριμένο και απαιτητικό χρονοδιάγραμμα, υπάρχει ο κίνδυνος οι ελληνικές επιχειρήσεις να μην έχουν επαρκή χρόνο για να ενταχθούν ουσιαστικά στην εφοδιαστική αλυσίδα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα μοντέλο όπου, για λόγους χρόνου και διαθεσιμότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας, σημαντικό μέρος των επιμέρους εργασιών ή προμηθειών θα κατευθύνεται αρχικά σε υφιστάμενους προμηθευτές και συνεργάτες των ισραηλινών ομίλων.
Από το "αν” στο "πώς”
Ωστόσο, παρά τις δυσκολίες, η εικόνα που μεταφέρουν παράγοντες της αγοράς είναι ότι η συζήτηση έχει πλέον περάσει από το εάν θα υπάρξει ελληνική συμμετοχή στο πώς ακριβώς θα υλοποιηθεί, κάτι που μόνο ως θετική εξέλιξη μπορεί να χαρακτηριστεί.
Η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου πλαισίου και η πρόβλεψη για συμμετοχή άνω του 25% δημιουργούν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μια διαφορετική βάση για τις διαπραγματεύσεις με τους ξένους κατασκευαστές.
Σε ένα σύνθετο πρόγραμμα όπως η "Ασπίδα του Αχιλλέα”, το οποίο περιλαμβάνει τα συστήματα David's Sling, BARAK MX και SPYDER, πολυλειτουργικά ραντάρ MMR και ένα νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, η αξία κατανέμεται σε ένα μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων.
Σημαντική είναι εδώ και η αναφορά του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας στη διεύρυνση της βιομηχανικής συνεργασίας με την Ελλάδα, στο πλαίσιο της διακυβερνητικής συνεργασίας των δύο υπουργείων. Σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, η συνεργασία θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων μεταφορά γνώσης και τεχνολογίας στην ελληνική βιομηχανία.
Οι ελληνικές εταιρείες
Η επίτευξη του στόχου για πάνω από 25% εγχώρια συμμετοχή δεν αφορά μόνο τις παραδοσιακές αμυντικές βιομηχανίες. Το ελληνικό οικοσύστημα έχει πλέον διευρυνθεί και περιλαμβάνει εταιρείες με τεχνογνωσία σε αμυντικά ηλεκτρονικά, επικοινωνίες, κυβερνοασφάλεια, λογισμικό, συστήματα διοίκησης και ελέγχου, μη επανδρωμένα συστήματα και βιομηχανική παραγωγή.
Μεταξύ των εταιρειών με ισχυρό σχετικό αποτύπωμα βρίσκεται η Intracom Defense (IDE), η οποία έχει -εξάλλου- περάσει στον έλεγχο της IAE και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ελληνικούς παίκτες στα αμυντικά ηλεκτρονικά, τα συστήματα επικοινωνιών και τις τεχνολογίες υψηλής τεχνολογίας, με συμμετοχή σε διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Σημαντικός δυνητικός παίκτης είναι και η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ), η οποία διαθέτει μακρά εμπειρία στην ανάπτυξη, ολοκλήρωση και υποστήριξη αμυντικών συστημάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ήδη υφιστάμενη διασύνδεση ελληνικής και ισραηλινής τεχνολογίας, με τον "Κένταυρο”, το ελληνικής ανάπτυξης αντι-drone σύστημα της ΕΑΒ, να έχει ενσωματωθεί στο BARAK MX.
Στον παραδοσιακό πυρήνα της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας βρίσκονται και τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ), με τεχνογνωσία στα πυρομαχικά και τα αμυντικά υλικά και με τη συνεργασία με τον Czechoslovak Group (CSG) να δημιουργεί νέες δυνατότητες για την εταιρεία.
Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει την είσοδό τους στην άμυνα επιχειρήσεις με ισχυρότερο βιομηχανικό ή τεχνολογικό υπόβαθρο.
Η Metlen, μέσω της M Technologies, έχει δημιουργήσει στον Βόλο ένα νέο αμυντικό βιομηχανικό οικοσύστημα, επενδύοντας σε παραγωγικές υποδομές και διευρύνοντας τη δραστηριότητά της σε χερσαία και ναυτικά αμυντικά συστήματα. Το Volos Defence Hub, με τις νέες παραγωγικές μονάδες του, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας δημιουργίας μεγαλύτερης παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα.
Στο τεχνολογικό σκέλος, η Scytalys του EFA GROUP διαθέτει εξειδίκευση στα συστήματα διαλειτουργικότητας και διοίκησης και ελέγχου (C4I), έναν τομέα κρίσιμο για την ενοποίηση διαφορετικών αισθητήρων, ραντάρ και συστημάτων αναχαίτισης σε ένα ενιαίο δίκτυο.
Στο ευρύτερο οικοσύστημα εταιρειών που διαθέτουν σχετική τεχνογνωσία και μπορούν να διεκδικήσουν επιμέρους έργα εντάσσονται επίσης οι Miltech, Akmon, Prisma Electronics, Eyeonix, UniSystems, ΔΕΗ και Sthenos AI, ενώ μεγαλύτεροι όμιλοι, όπως η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, μπορούν να έχουν ρόλο σε έργα υποδομών, κατασκευής και τεχνικής υποστήριξης.
Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, ότι η ισραηλινή IAI, πέρα από την εξαγορά της Intracom Defense, έχει ήδη προχωρήσει στην υπογραφή μνημονίων συνεργασίας με την ΕΑΒ, τα ΕΑΣ και τη Miltech.
